Co powinieneś/powinnaś/ wiedzieć:

1. dziecko może być świadkiem (patrz słownik podstawowych pojęć >>) w postępowaniu karnym, zarówno na etapie postępowania przygotowawczego jak i sądowego.
2. Rodzice nie mogą sprzeciwić się przesłuchaniu dziecka przez sąd. Możesz jednak:
• Wnieść o przesłuchanie dziecka poza budynkiem prokuratury lub sądu. Dziecko może złożyć zeznania w tzw. przyjaznym pokoju przesłuchań, czyli miejscu, które jest specjalnie stworzone dla przesłuchań dzieci (zobacz wzór pisma >>).
• Jeżeli w Twoim mieście nie ma takiego pokoju, możesz wnosić o przesłuchanie dziecka w innym miejscu, które jest dla niego przyjazne. Ostatecznie o miejscu przesłuchania zadecyduje jednak sąd.
• Wnieść o to, by dziecko na etapie sądowym nie zeznawało w obecności oskarżonego (gdy np. boi się go, jego obecność jest dla dziecka stresująca i mogłaby wpłynąć na zeznania) - zobacz wzór wniosku >>.
• Być obecny przy przesłuchaniu Twojego dziecka. Decyzja ta jednak zależy od organu prowadzącego postępowanie i gdy dobro postępowania nie stoi temu na przeszkodzie.
3. W przypadku, gdy Twoje dziecko nie ukończyło 15 roku życia i ma zeznawać w sprawie przestępstw popełnionych z użyciem przemocy lub groźby użycia przemocy, a także w sprawach przestępstw przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, może być przesłuchane jednorazowo, z udziałem biegłego psychologa na podstawie art. 185 b kpk. Możesz wnosić o przesłuchanie Twojego dziecka w takich warunkach. Decyzja, w jakim trybie zostanie przesłuchane Twoje dziecko, zależeć będzie od prokuratora.
4. W przypadku, gdy Twoje dziecko ukończyło już 15 rok życia lub z innych przyczyn nie podlega ochronie art. 185 b kpk, można wnosić o przesłuchanie go przez sąd już w postępowaniu przygotowawczym w trybie art. 316 kpk (zobacz wzór pisma >>). Wówczas należy wykazać, że przesłuchanie dziecka w dalszym etapie postępowania będzie niemożliwe, np. ze względu na zły stan zdrowia dziecka. Dobrze w takiej sytuacji poprzeć swój wniosek opinią psychologa, jeżeli dziecko jest pod opieką psychologa. Decyzja w tej sprawie należy jednak do organu, który prowadzi postępowanie.
5. Twoje dziecko może odmówić składania zeznań, jeżeli oskarżonym jest osoba najbliższa (patrz słownik). Może też powiedzieć, że nie odpowie na pytanie, jeżeli boi się, że przez tą odpowiedź ktoś z najbliższych zostanie narażony na odpowiedzialność karną. O tym prawie sąd poinformuje Twoje dziecko jeszcze przed złożeniem zeznań. Warto jednak porozmawiać wcześniej ze swoim dzieckiem, czy chce z tej możliwości skorzystać. Możesz też prosić o radę psychologa (np. w poradni psychologiczno-pedagogicznej w Twoim mieście).

Co możesz zrobić:

1. Zarówno bycie świadkiem przestępstwa jak i samo zeznawanie w sądzie jest poważnym przeżyciem dla Twojego dziecka. Dlatego tak ważne jest, żebyś:
• Wytłumaczył/a dziecku, że postąpi słusznie mówiąc prokuratorowi lub sędziemu prawdę.
• Wyjaśnił/a mu, że nie ma nic złego w tym, że o czymś zapomniał czy nie zna odpowiedzi na pytanie sędziego.
• Wysłuchał/a swojego dziecka, być może boi się wystąpienia w sądzie. Postaraj się wyjaśnić mu, że dzięki świadkom można ustalić, co się zdarzyło i ukarać ludzi, którzy zrobili coś złego. Opowiedz dziecku, jak będzie wyglądać przesłuchanie, że zadawać pytania będzie sędzia, a może prokurator i obrońca. Żeby oswoić małego świadka z sądem, możecie wspólnie wybrać się tam kilka dni wcześniej.
2. Zawiadomić sąd o stanie psychicznym czy problemach zdrowotnych swojego dziecka, o lekach, które będzie musiało przyjąć w trakcie rozprawy.
3. Być przy swoim dziecku. Porozmawiaj z nim, czy chciałoby byś była/był obecny na sali, gdy będzie zeznawać. Ważne, by miało w Tobie oparcie.
4. Skontaktować się z opiekunem dziecka - ofiary przestępstwa, który pomoże Tobie i dziecku przejść tę trudną sytuację, towarzysząc Wam od momentu rozpoczęcia procedur prawnych - czyli zgłoszenia zawiadomienia o przestępstwie do ich zakończenia - czyli wydania wyroku.

Zobacz więcej:

• Gdy Twoje dziecko jest ofiarą przestępstwa
• Podstawowe informacje dla Twojego dziecka
• Przygotowanie dziecka do uczestnictwa w przesłuchaniu
• Karta praw dziecka-ofiary/świadka
• Opiekun dziecka-ofiary przestępstwa
• Słowniczek podstawowych pojęć
• Wzory pism
• Instytucje pomocowe

Opracowania pochodzą ze strony: http://www.dzieckoswiadek.fdn.pl

• Sądy
• Prokuratury