Kodeksy w przygotowaniu:
  • Kodeks postępowania cywilnego
  • Kodeks postępowania karnego
  • Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
  • Kodeks pracy
  • Kodeks wykroczeń
  • Kodeks drogowy
  • Kodeks postępowania administracyjnego
  • Kodeks spółek handlowych
Orzeczenia sądów apelacyjnych
Orzeczenie Sądowe
Sąd Apelacyjny w Warszawie z 2013-07-11
Wydział :
I Wydział Cywilny
Sygnatura :
I ACa 76/13
Przewodniczący :
Edyta Mroczek
Sędziowie :
Zbigniew Stefan Cendrowski,
,Joanna Zaporowska,
Protokolant :
st. sekr. sąd. Joanna Baranowska
Hasła :
Związek Przyczynowy
Przepisy :
160 kpa , 361 kc
Treść :

Sygn. akt I ACa 76/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 lipca 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący – Sędzia SA Edyta Mroczek (spr.)

Sędzia SA Zbigniew Stefan Cendrowski

Sędzia SO (del.) Joanna Zaporowska

Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Baranowska

po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2013 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa J. G.

przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Prezydenta(...) W.

o odszkodowanie

na skutek apelacji pozwanego

od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie

z dnia 24 października 2012 r.

sygn. akt I C 43/09

1.  oddala apelację;

2.  zasądza od Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta (...). W. na rzecz J. G. kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt I ACa 76/13

UZASADNIENIE

Powódka H. G. w pozwie z dnia 2 października 2007 r. wniosła o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta (...) W. kwoty 2.357.250 zł. tytułem odszkodowania za sprzedane lokale mieszkalne o numerach: 3A, 5, 5B, 6, 10 w budynku przy ul. (...) w W., w wyniku wydania przez Urząd Dzielnicowy W. M. w latach 1980 - 1990 decyzji o sprzedaży tych lokali, które następnie zostały uznane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w decyzjach z 2005 r., za wydane z naruszeniem prawa. Na rozprawie w dniu 10 stycznia 2008 r. powódka podała, że podstawą faktyczną roszczenia jest również wydanie przez organ administracyjny orzeczenia z dnia 8 lipca 1950 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości (...) przy ul. (...), której nieważność stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia 7 czerwca 1999 r.

Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta(...) W., wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Pozwany w pierwszej kolejności podniósł zarzut przedawnienia roszczenia.

Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2008 r. Sąd Okręgowy w Warszawie: powództwo oddalił oraz zasądził od powódki H. G. na rzecz pozwanego Skarbu Państwa - Prezydenta(...). W. kwotę 7.200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Okręgowy wskazał, iż zastosowanie w tej sprawie ma przepis art. 160 k.p.a. W ocenie Sądu I instancji nie został wykazany przez powódkę adekwatny związek przyczynowy między wydaniem decyzji administracyjnych o sprzedaży lokali a szkodą polegającą na utracie przez powódkę prawa własności do tych lokali, co uniemożliwia przyjęcie odpowiedzialności pozwanego Skarbu Państwa za powstanie wskazanej przez powódkę szkody.

Odnosząc się do wskazanej przez powódkę alternatywnie podstawy faktycznej roszczenia, tj. wydania wadliwego orzeczenia administracyjnego z dnia 8 lipca 1950 r., Sąd Okręgowy uznał za zasadny podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczenia, w oparciu o przepis art. 160 § 6 k.p.a.

W toku postępowania apelacyjnego, na skutek śmierci powódki, do procesu wstąpił jej następca prawny - J. G..

Wyrokiem z dnia 5 września 2008 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt I ACa 946/08 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny stwierdził, że Sąd Okręgowy ograniczając postępowanie dowodowe i wywody prawne do zagadnień związanych z brakiem związku przyczynowego pomiędzy wydaniem decyzji o sprzedaży lokali i szkodą powoda nie rozpoznał istoty sprawy. Przedmiotem ustaleń i rozważań Sądu Okręgowego nie była bowiem szkoda powoda, a także jej wysokość, dlatego konieczne było uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe na okoliczność wysokości szkody jaką poniósł powód w wyniku sprzedaży lokali nr (...). Przy czym szkodę powoda należy odnieść do poszczególnych lokali, jak również praw z nimi związanych, przy uwzględnieniu obciążenia tych lokali szczególnym trybem najmu. Zdaniem Sądu Odwoławczego, gdyby nie doszło do sprzedaży lokali przez Skarb Państwa, to po rozpoznaniu wniosku o ustanowienie własności czasowej, na rzecz poprzedniczki prawnej powoda zostałoby ustanowione prawo użytkowania wieczystego do całości nieruchomości, a także przysługiwałaby jej własność całego budynku. W wyniku sprzedaży lokali i nieodwracalnych skutków prawnych z tym związanych, wniosek poprzedniczki prawnej powoda o ustanowienie własności czasowej został uwzględniony w części, przez co poprzedniczka prawna powoda poniosła szkodę na skutek uszczuplenia jej majątku o sprzedane lokale mieszkalne oraz związane z tym prawa do części wspólnych budynku i udziału w wieczystym użytkowaniu. W ocenie Sądu Apelacyjnego, zdarzeniem, którego następstwem była szkoda poprzedniczki prawnej powoda wyrażająca się uszczerbkiem w majątku w postaci sprzedaży lokali wraz z prawami z nimi związanymi, jest wydanie decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej, albowiem gdyby nie wydano takiej decyzji, to prawnie nie mogłoby dojść do zbycia mieszkań. Ale także takimi zdarzeniami są decyzje o sprzedaży tych lokali. Gdyby bowiem nie wydano tych decyzji, nie doszłoby do sprzedaży lokali i poprzedniczka prawna powoda nie poniosłaby straty w swoim majątku, budynek w całości byłby jej własnością, a także przysługiwałoby jej prawo wieczystego użytkowania do całej działki.

Ponadto Sąd Apelacyjny wskazał, iż z uwagi na to, że decyzje nadzorcze Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie uznania decyzji administracyjnych o sprzedaży lokali zapadły po dniu 1 września 2004 roku, to do roszczenia dochodzonego w niniejszej sprawie należy zastosować przepis art. 417 1 § 2 k.c. Odpowiedzialnym za szkodę powoda jest Skarb Państwa, co wynika z przepisu art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz. U. Nr 32, poz. 191ze zm./ i co potwierdza uchwała składu 7 sędziów z dnia 7 grudnia 2006 roku, III CZP 99/06. Sąd Apelacyjny uznał również, że powodowi przysługuje legitymacja czynna, mimo, że faktycznie w postępowaniu administracyjnym, w którym wydano decyzje o sprzedaży lokali najemcom, jego poprzedniczka prawna nie brała udziału.

W toku ponownego rozpoznania sprawy powód ostatecznie sprecyzował swoje żądanie, domagając się od pozwanego Skarbu Państwa – Prezydenta(...) W. kwoty 1.920.638,00 zł.

Pozwany ostatecznie na rozprawie w dniu 10 października 2012 r. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie powództwa.

Wyrokiem z dnia 24 października 2012 r. Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził od pozwanego Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta(...) W. na rzecz powoda J. G. kwotę 1 920 638 zł tytułem odszkodowania z ustawowymi odsetkami od dnia 24 października 2012 r. do dnia zapłaty oraz oddalił powództwo w pozostałej części. Ponadto obciążył pozwanego obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz powoda w wysokości 3 146,20 zł., a nieuiszczone przez powoda koszty sądowe przejął na rachunek Skarbu Państwa.

Sąd Okręgowy ustalił, że nieruchomość położona w W. przy ul. (...) o pow. 770,21 m2, stanowiła własność S. W.. Na mocy art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze (...) (...) grunt stał się własnością gminy(...) W., a od 1950 r., własnością Skarbu Państwa. Dotychczasowy właściciel S. W. złożył w dniu 14 lutego 1949 r. wniosek w trybie art. 7 w/w dekretu o przyznanie prawa własności czasowej do tej nieruchomości. W dniu 3 października 1949 r. S. W. dokonał darowizny wszystkich swych praw do nieruchomości przy ul. (...) na rzecz siostry H. G.. Prezydium Rady Narodowej (...) W. po rozpatrzeniu wniosku dotychczasowego właściciela wydało w dniu 8 lipca 1950r. orzeczenie administracyjne, zmienione decyzją Naczelnika Urzędu Dzielnicowego (...) z dnia 21 maja 1980 r., odmawiające przyznania H. G. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości (...) położonej przy ul. (...). Orzeczeniem tym stwierdzono także, iż znajdujące się na tym gruncie budynki przeszły na własność Skarbu Państwa. W latach 1980-1990 zostały wydane przez Urząd Dzielnicowy W. M. decyzje o sprzedaży dotychczasowym najemcom lokali o numerach (...) w budynku przy ul. (...). W oparciu o te decyzje nastąpiła sprzedaż tych lokali w latach 1981 - 1991. Decyzją z dnia 7 czerwca 1999 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego z dnia 8 lipca 1950 r., ze względu na wydanie go z rażącym naruszeniem przepisu art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Burmistrz Gminy (...) decyzją z dnia 11 października 2002 r. ustanowił na rzecz H. G. prawo użytkowania wieczystego gruntu w części - 0,748. Decyzjami z dnia 2 marca 2005 r. i z dnia 28 czerwca 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że decyzje o sprzedaży lokali zostały wydane z naruszeniem prawa, jednak odmówiło stwierdzenia ich nieważności z powodu nieodwracalnych skutków prawnych, które te decyzje wywołały. Decyzjami z dnia 11 września 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło H. G. odszkodowania z tytułu wyrządzenia szkody wynikłej ze sprzedaży lokali.

H. G. zmarła z w dniu 20 kwietnia 2008 roku. Zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Grójcu z dnia 30 czerwca 2008 roku, sygn. akt I Ns 418/08 jej jedynym spadkobiercą jest syn J. G..

Sąd Okręgowy w toku ponownego rozpoznania sprawy ustalił wartość lokali mieszkalnych o numerach: 3A, 5, 5B, 6 i 10 znajdujących się w budynku położonym w W. przy ul. (...) i związanych z nimi udziałów w częściach wspólnych budynku, a także na gruncie z uwzględnieniem obciążeń wynikających ze szczególnego trybu najmu, jakiemu podlegały przedmiotowe lokale wg. ich stanu na datę zaistnienia szkody, tj. w odniesieniu do lokalu nr (...) na datę 28 lutego 1990 r., nr 5 na datę 28 grudnia 1982 r., nr 5B na datę 23 lutego 1980 r., nr 6 na datę 28 lutego 1980 r. i nr 10 na datę 12 grudnia 1988 r. Wartość ta kształtowała się następująco: w stosunku do lokalu nr (...): 344.286,00 zł, lokalu nr (...): 351.650,00 zł, lokalu nr (...): 280.507,00 zł, lokalu nr (...): 488.514,00 zł, lokalu nr (...): 455.681,00 zł, co stanowi łączną kwotę 1.920.638 zł.

Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z art. 386 § 6 k.p.c. ocena prawna i wskazania co do dalszego toku postępowania wyrażone w uzasadnieniu wyroku Sądu II instancji wiążą Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania. W tej sytuacji za przesądzone uznał takie kwestie, jak istnienie szkody, której źródłem były wadliwe decyzje o sprzedaży lokali, istnienie związku przyczynowego pomiędzy szkodą a wydaniem tych decyzji, przysługiwanie powodowi (jego poprzedniczce prawnej) statusu strony w postępowaniu administracyjnym, a co za tym idzie przysługiwanie powodowi legitymacji czynnej w niniejszym procesie odszkodowawczym. Nadto przesądzona została kwestia legitymacji biernej Skarbu Państwa wynikająca z przepisu art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz. U. Nr 32, poz. 191ze zm./.

Odnośnie podstawy prawnej rozpatrywanego roszczenia, Sąd Okręgowy ponownie rozpoznający sprawę uznał, że wobec ostatecznego przesądzenia przez Sąd Najwyższy w uchwale Pełnego Składu Izby Cywilnej z dnia 31 marca 2011 roku (III CZP 112/10, OSNC 2011/7-8/75), że podstawę prawną roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 r., której nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu, stanowi przepis art. 160 § 1, 2, 3 i 6 k.p.a., w celu ujednolicenia orzecznictwa, uzasadnione jest odstępstwo od wskazanej przez Sąd II instancji oceny prawnej i zastosowanie w niniejszej sprawie nieobowiązującego obecnie art. 160 k.p.a., zamiast wskazanego przez Sąd Apelacyjny przepisu art. 417 1 § 2 k.c.

Wobec stwierdzenia na podstawie art. 158 § 2 w związku z art. 156 § 2 k.p.a., że decyzje administracyjne, której skutkiem było uszczuplenie majątku poprzedniczki prawnej powoda o sprzedane lokale, zostały wydane z naruszeniem prawa, roszczenie odszkodowawcze powoda uznać należało za uzasadnione.

Natomiast wobec przesądzenia przez Sąd II instancji w uzasadnieniu orzeczenia, mocą którego zostało uchylony wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, kwestii wymienionych powyżej, rzeczą Sądu rozpoznającego sprawę ponownie było ustalenie wysokości szkody. Sąd ustalając wartość lokali mieszkalnych i związanych z nimi udziałów w częściach wspólnych budynku, przy uwzględnieniu obciążenia szczególnym trybem najmu lokali, odnośnie lokalu nr 3a wg stanu z dnia 28 lutego 1990 r., odnośnie lokalu nr (...) wg. stanu z dnia 28 grudnia 1982 r., odnośnie lokalu nr (...) wg. stanu z dnia 23 lutego 1990 r., odnośnie lokalu nr (...) wg. stanu z dnia 28 lutego 1980 r. i lokalu nr (...) wg stanu z dnia 12 grudnia 1988 r. przyjął kwoty wskazane przez biegłego w pisemnej opinii aktualizacyjnej, których suma wyniosła 1.920.638 zł (k. 471-472). W tej części uznał zatem powództwo za zasadne.

Natomiast w ocenie Sądu Okręgowego nie był trafny zarzut strony pozwanej dotyczący poczynionych nakładów w postaci remontu budynku. Jak wskazał Sąd to obowiązkiem pozwanego Skarbu Państwa było udowodnienie, że poczynione zostały nakłady na te właśnie lokale. Niewystarczające jest twierdzenie, że wykonywane były remonty, muszą się one odnosić do konkretnych lokali, a nie nieruchomości jako całości. Nie można też pominąć faktu, iż w wyniku funkcjonowania wadliwych decyzji pozwany, a następnie Miasto S. W., czerpało korzyści z budynku, w tym także z poczynionych nakładów. W ocenie Sądu, istotne znaczenie ma stan lokali na dzień wydania wadliwych decyzji administracyjnych, zatem jeśli były poczynione jakiekolwiek nakłady do tej daty, to weszły one do majątku poprzedniczki prawnej powoda i stanowiły jeden z elementów jej majątku, którego została pozbawiona na skutek wydania przez organ administracji wadliwych decyzji. W tej sytuacji zbędnym było odnoszenie się do dowodów przedstawionych przez stronę pozwaną na okoliczność remontów dokonywanych w całym budynku przy ul. (...), złożonych przy piśmie procesowym z dnia 7 maja 2009 roku (k. 202-211), gdyż dowody jako nieistotne, podlegały pominięciu.

Odnosząc się do zarzutu niewyczerpania przez powoda drogi dla żądania przyznania mu przez gminę nieruchomości zamiennej w oparciu o art. 7 § 4 dekretu (...), Sąd Okręgowy stwierdził, iż ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na pozwanym Skarbie Państwa, zgodnie z regułą zawartą w art. 6 k.c. W tym zakresie pozwany nie przejawił żadnej inicjatywy dowodowej i nie wykazał, że powód otrzymał taką nieruchomość, albo przynajmniej, że gmina M. W. jest w stanie zaoferować innym osobom nieruchomości zamienne. Powodowi nie służy roszczenie o przyznanie nieruchomości zamiennej, wobec czego nie można mu czynić w niniejszym postępowaniu zarzutu, że nie podjął właściwych kroków w celu jej uzyskania.

Oddaleniu podlegało żądanie powoda w zakresie różnicy pomiędzy kwotą odszkodowania wymienioną w pozwie tytułem odszkodowania za w/w sprzedane lokale, a wysokością szkody rzeczywistej ustaloną przez Sąd na podstawie opinii biegłego E. W.. Oddaleniu w całości podlegała część żądań powoda J. G. dotycząca naprawienia szkody w postaci utraconych korzyści, a to wobec przesądzenia przez Sąd Najwyższy w uchwale Pełnego Składu Izby Cywilnej z dnia 31 marca 2011 roku, że jeżeli ostateczna wadliwa decyzja administracyjna została wydana po dniu po dniu wejścia w życie Konstytucji, odszkodowanie przysługujące na podstawie art. 160 § 1 k.p.a. nie obejmuje korzyści utraconych wskutek jej wydania, choćby ich utrata nastąpiła po dniu wejścia w życie Konstytucji (III CZP 112/10, OSNC 2011/7-8/75).

Odsetki ustawowe (art. 481 § 1 k.c.) z uwagi na odszkodowawczy charakter zasądzonego roszczenia zostały - w myśl art. 363 § 2 k.c. - zasądzone od daty ogłoszenia wyroku, gdyż był to dzień ustalenia wysokości odszkodowania (art. 363 § 2 k.c.).

O kosztach procesu Sąd orzekł na zasadzie art. 100 k.p.c., a na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. Z 2010 roku Nr 90, poz. 594) Sąd przejął na rachunek Skarbu Państwa nieuiszczone przez powoda koszty sądowe.

Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany Skarb Państwa - Prezydent(...) W. zaskarżając powyższy wyrok w części, w jakiej Sąd oddalił powództwo oraz nie obciążył powoda kosztami postępowania, tj. w części objętej punktami I i III i zarzucając mu:

Naruszenie prawa materialnego:

1.  art. 361 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że między decyzjami administracyjnymi o sprzedaży przez Skarb Państwa lokali najemcom a szkodą powodów zachodzi związek przyczynowy,

2.  art. 160 § 6 k.p.a poprzez jego niezastosowanie co prowadziło do błędnego uznania, że roszczenie powoda nie uległo przedawnieniu.

Wskazując na powyższe zarzuty, apelujący wniósł:

I.  o zmianę zaskarżonego wyroku w części, w jakiej został zaskarżony i oddalenie w tym zakresie powództwa,

II.  o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego Skarbu Państwa - Prezydenta(...) W. kosztów za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa według norm prawem przepisanych,

Na wypadek nieuwzględnienia powyższego wniosku, apelujący wniósł o:

III.  o uchylenie zaskarżonego wyroku w części jakiej został zaskarżony i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania,

IV.  o zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego Skarbu Państwa - Prezydenta(...) W. kosztów za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa według norm prawem przepisanych

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Apelacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu.

W pierwszej kolejności rozważenia wymaga najdalej idący zarzut naruszenia art. 361 § 1 k.c. Zgodnie z tym przepisem każda osoba zobowiązana do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Powyższe oznacza, że konieczne jest wskazanie zdarzenia, z którym osoba dochodząca odszkodowania wiąże powstanie szkody, określenie tej szkody oraz ustalenie, czy wskazane zdarzenie jest przyczyną tejże szkody, a więc czy było ono koniecznym warunkiem jej wystąpienia, przy czym normalny związek przyczynowy zachodzi tylko wtedy, gdy w zestawie wszystkich przyczyn i skutków określone przyczyny wywołują normalnie, w zwykłej kolejności rzeczy albo z wysokim prawdopodobieństwem tego rodzaju skutki. Ocena, czy skutek jest normalny powinna być zobiektywizowana i oparta na całokształcie okoliczności sprawy oraz opierać się na doświadczeniu życiowym. Na gruncie art. 361 § 1 k.c. obojętne jest, czy ma miejsce związek przyczynowy bezpośredni, czy pośredni oraz, czy jest to związek przyczynowy złożony, wieloczłonowy, z tym, że odpowiedzialność cywilną uzasadnia jedynie taki związek przyczynowy wieloczłonowy, w którym między poszczególnymi ogniwami zachodzi normalna zależność przyczynowa, a więc każde ogniwo tego związku podlega ocenie z punktu widzenia przyczynowości adekwatnej. Związek przyczynowy może więc występować jako normalny również wtedy, gdy pewne zdarzenie stworzyło warunki powstania innych zdarzeń, z których dopiero ostatnie stało się bezpośrednią przyczyną szkody (tak m.in. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4.10.2012r. w sprawie ICSK 665/11 LEX 1228533).

W niniejszej sprawie powód jako zdarzenie wyrządzające szkodę wskazał decyzje administracyjne o sprzedaży pięciu lokali mieszkalnych w budynku przy ulicy (...) w W. wydane w latach 1980-1990, których niezgodność z prawem stwierdzono decyzjami z 2005 r., a jako szkodę utratę własności tychże lokali wraz z związanymi z nimi prawami. A zatem należało ocenić, czy między tymi dwoma zdarzeniami zachodzi normalny związek przyczynowy, we wskazanym wyżej rozumieniu.

Dochodzone roszczenie wiąże się z przysługującym poprzedniczce prawnej powoda prawem własności nieruchomości, położonej na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze (...) (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). Zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu właściciel hipoteczny złożył wniosek o przyznanie prawa własności czasowej, który rozstrzygnięty został negatywnie, co pozwalało wówczas na formalne stwierdzenie przejścia na własność Skarbu Państwa (a następnie na skutek komunalizacji na rzecz gminy) budynku usytuowanego na gruncie (art. 8 dekretu). Dysponując tym budynkiem Skarb Państwa w latach 1980 - 1990 wydał decyzje o sprzedaży najemcom pięciu lokali mieszkalnych. Następnie decyzja o odmowie przyznania prawa własności czasowej została wyeliminowana z obrotu prawnego z powodu nieważności w 1999 r., natomiast w 2005 r. doszło do ostatecznego stwierdzenia, że decyzje o sprzedaży lokali wydano z naruszeniem prawa. Ponowne rozpoznanie wniosku dekretowego doprowadziło do przyznania poprzedniczce prawnej powoda prawa użytkowania wieczystego spornej nieruchomości, z wyłączeniem udziału odpowiadającego sprzedanym lokalom. Lokale te obecnie stanowią odrębną własność, powstałą w wyniku umów zawartych w wykonaniu decyzji z lat 1980 - 1990 r.

Podstawę prawną roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004r. której nieważność lub wydanie z naruszeniem art.156§1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu, stanowi przepis art. 160 §1, 2, 3 i 6 k.p.a. (uchwała Pełnego Składu Izby Cywilnej z dnia 31 marca 2011r. III CZP 112/10 OSNC 2011/7-8/75). Przepis ten przyznawał stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, roszczenie o odszkodowanie za poniesioną szkodę, chyba że ponosiła ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie. Dla przyjęcia odpowiedzialności pozwanego konieczne było zatem ustalenie, czy nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę, czy doszło do powstania uszczerbku w majątku poszkodowanego w rozumieniu art. 361 k.p.c. oraz czy szkoda ta pozostaje w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem sprawczym.

Nie może budzić wątpliwości, że decyzje o sprzedaży lokali z lat 1980-1990 r. naruszały prawo. Rozstrzygnął o tym organ administracyjny w 2005 r., uznając ww. decyzje za wydane z naruszeniem prawa. Tym samym bezprawność zachowania władzy publicznej, w jej szczególnej postaci przewidzianej w art. 160 § 1 k.p.a., została przesądzona w sposób wiążący dla sądu cywilnego.

Jest również poza sporem, że poprzednik prawny powoda był właścicielem budynku, w którym pięć lokali uzyskało status odrębnej własności. Lokale te zostały zbyte osobom trzecim wraz odpowiednią częścią udziału w nieruchomości wspólnej. Z uwagi na zaistniałe zmiany prawne, pomimo usunięcia ze skutkiem ex tunc decyzji dekretowej z dnia 8 lipca 1950 r., poprzedniczka prawna powoda nie odzyskała części budynku odpowiadającej sprzedanym lokalom mieszkalnym, a zatem nie mogły zostać zaspokojone w pełnym zakresie jej uprawnienia wynikające z art. 7 ust. dekretu z dnia 26 października 1945 r. Porównanie zatem obecnej sytuacji majątkowej powoda z tą, jaka byłaby przy zgodnym z prawem postępowaniu pozwanego, wskazuje na zmniejszenie aktywów powoda i świadczy o powstaniu uszczerbku majątkowego w rozumieniu art. 361 § 2 k.c.

Jak wskazano na wstępie art. 361 § 1 k.c. mówi o odpowiedzialności odszkodowawczej za normalne następstwa zdarzeń wywołujących szkodę. Jak przyjmuje się w judykaturze i doktrynie następstwo ma charakter normalny wówczas, gdy w danym układzie stosunków i warunków oraz w zwyczajnym biegu rzeczy, bez zaistnienia szczególnych okoliczności, szkoda jest zwykle skutkiem określonego zdarzenia. Inaczej mówiąc zdarzenie rozpatrywane jako sprawcze zwiększa każdorazowo prawdopodobieństwo wystąpienia skutku w postaci danego uszczerbku. Nie zawsze szkoda jest wynikiem jednego zdarzenia. Nie są wykluczone związki wieloczłonowe, na które składa się wielość zdarzeń następujących po sobie, łącznie uczestniczących w zbudowaniu ostatecznego, jednego skutku w postaci konkretnej szkody. Ta niepodzielność skutku oznacza, że nie jest możliwe wyodrębnienie w nim określonych części, które stanowiłyby wyłączny rezultat działania jednej tylko przyczyny. Dla przyjęcia odpowiedzialności cywilnej istotne jest, by pomiędzy skutkiem - szkodą a poszczególnymi zdarzeniami - przyczynami zachodziły normalne relacje w podanym wyżej znaczeniu, bez względu czy są one bezpośrednią czy pośrednią przyczyną szkody (por. A. Koch "Związek przyczynowy jako podstawa odpowiedzialności odszkodowawczej w prawie cywilnym", Warszawa 1975, str. 202).

Wbrew stanowisku apelacji brak jest w niniejszej sprawie dostatecznych podstaw do ograniczania związku przyczynowego wyłącznie do relacji występujących pomiędzy szkodą a decyzją dekretową z dnia 8 lipca 1950 r. Podkreślić należy, że adekwatny związek przyczynowy może mieć charakter wieloczłonowy, co ma miejsce w rozpoznawanym stanie faktycznym. Przy rozpoznawaniu spraw dotyczących gruntów (...) w orzecznictwie wskazuje się, że odmowa przyznania własności czasowej każdorazowo zwiększy prawdopodobieństwo rozporządzenia nieruchomością, co z kolei może prowadzić do utraty własności przez poszkodowanych decyzją odmową. Przyjęcie, że szkoda powoda jest normalnym następstwem bezprawnej decyzji dekretowej nie wyklucza zaistnienia adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy szkodą, a kolejnym ogniwem w tym łańcuchu zdarzeń tj. decyzjami o sprzedaży lokali. Pomiędzy każdym z tych ogniw, jak również pierwszym i ostatnim może istnieć związek przyczynowy. W tej sprawie nie budzi wątpliwości, że decyzja o odmowie przyznania własności czasowej zwiększyła prawdopodobieństwo rozporządzenia przez Skarb Państwa nieruchomością, skoro dawała temu podmiotowi przymiot właściciela. Decyzja ta stworzyła zatem warunki do powstania kolejnych zdarzeń, a mianowicie wydania decyzji o sprzedaży lokali. Te ostatnie decyzje zwiększały z kolei prawdopodobieństwo zawarcia umów cywilnoprawnych, prowadzących w konsekwencji do nieodwracalnych zmian w sferze prawnej, z przejściem prawa własności na rzecz osób trzecich i ostatecznym ubezskutecznieniem roszczeń właściciela hipotecznego (tak m.in. SA w Warszawie w wyroku z dnia 30 lipca 2008 roku, I ACa 171/08, nie publ. i z dnia 16 stycznia 2009 roku, I ACa 693/08, nie publ.).

Decyzja z 1950 r. uznana została za nieważną, co oznacza, że Skarb Państwa dysponował budynkiem, do którego prawa przysługiwały poprzedniczce prawnej powoda. Gdyby nie doszło do wydania decyzji sprzedażowych, to po stwierdzeniu nieważności orzeczenia z 1950 r. i po ponownym rozstrzygnięciu wniosku dekretowego, powód uzyskałby wieczyste użytkowanie całej nieruchomości, a nie tylko udziału w niej, z wyłączeniem sprzedanych lokali, jak również uzyskałby własność całego budynku. Decyzje z lat 1980-1990 r. spowodowały zatem niemożność zadośćuczynienia, w pewnej części, wnioskowi dekretowemu uprawnionego podmiotu. W świetle powyższego związek pomiędzy rozpatrywanymi zdarzeniami jawi się jako oczywisty (por. Maciej Kaliński "Odszkodowanie za utratę lokali w budynkach na gruntach warszawskich", Rejent 2006/3/65). Podobne stanowisko zajmował wielokrotnie Sąd Najwyższy m.in. w wyroku z dnia 6.09.2012r. ICSK 27/12 LEX 1250549, czy też z dnia 4.10.2012r. ICSK 655/11, niepubl., oraz z dnia 15.02.2013r. I CSK 332/12 (niepubl.).

Reasumując w ocenie Sądu Apelacyjnego w niniejszej sprawie ma miejsce sytuacja łańcucha zdarzeń prowadzących do szkody, a więc zachodzi wieloczłonowy związek przyczynowy.

Prawidłowo uznał Sąd I Instancji, że podstawę prawną roszczenia powoda stanowi artykuł 160 k.p.a. Przepis art. 160 k.p.a. traktowany był jako wyłączna, odrębna podstawa odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone wydaniem decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 1989 r., III CZP 58/88, OSNC 1989/9/129; wyrok z dnia 7 stycznia 1998 r., II CKN 550/97, OSNC 1998/7-8/120). Uchylenie tego przepisu przez art. 2w/w ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw z mocą od dnia 1 września 2004 r., nie stanowiło przeszkody do dalszego stosowania go, w oparciu o art. 5 tej ustawy, do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem jej wejścia w życie. Sąd Okręgowy prawidłowo wskazał, powołując się na uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 31.03.2011r. III CZP 112/10, tryb postępowania i sposób dochodzenia odszkodowania. Chybiony jest zatem zarzut naruszenia art.160§6 k.p.a. Powód wystąpił bowiem z roszczeniem przed upływem określonego w tym przepisie terminu liczonego od dnia wydania decyzji nadzorczych odnośnie decyzji o sprzedaży lokali.

Biorąc powyższe pod uwagę apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art.98§1 i 3 k.p.c. w zw. z art. w zw. z art. 391§1 k.p.c. w zw. z §13 ust.1 pkt 2 w z w. z §6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U.2013.461.tj.).

Link :
Orzeczenie Sądowe
Sąd Apelacyjny w Warszawie z 2013-07-17
Wydział :
II Wydział Karny
Sygnatura :
II AKa 223/13
Przewodniczący :
Mirosława Strzelecka
Sędziowie :
Anna Prokopiuk,
,Hubert Gąsior,
Protokolant :
sekretarz sądowy – Kazimiera Zbysińska
Hasła :
Kumulatywna Kwalifikacja Przestępstwa ,  Młodociany ,  Przestępstwo Z Użyciem Niebezpiecznego Narzędzia
Przepisy :
art.280§2 kk
Treść :

Sygn. akt. II AKa 223/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 lipca 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący Sędzia S.A. Mirosława Strzelecka

Sędziowie: S.A. Anna Prokopiuk

S.O. (del.) Hubert Gąsior (spr.)

Protokolant: sekretarz sądowy – Kazimiera Zbysińska

przy udziale Prokuratora – Danuty Drösler

po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2013 roku

sprawy M. L. (1)

oskarżonego z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 280 § 2 kk; z art. 278 § 1 kk w zb. z art. 275 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk; z art. 275 § 1 kk; z art. 280 § 2 kk;

na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego

od wyroku Sądu Okręgowego W. –. P. w. W.

z dnia 20 marca 2013 roku, sygn. akt V K 26/12

I.zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że z opisu czynu przypisanego oskarżonemu M. L. (1) w pkt II wyroku eliminuje ustalenie dotyczące kradzieży dokumentów, a z podstawy prawnej skazania eliminuje „art. 275 § 1 kk w zb. z art. 11 § 2 kk”, a z podstawy wymiaru kary eliminuje „art. 11 § 3 kk”;

II.utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok wobec oskarżonego M. L. (1) w pozostałej części;

III.zwalnia oskarżonego M. L. (1), w całości, od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając nimi Skarb Państwa;

IV.zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokata J. T. – Kancelaria Adwokacka w W. kwotę 738 zł. (siedemset trzydzieści osiem) złotych w tym 23% podatku VAT tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu oskarżonego M. L. (1) w postępowaniu odwoławczym.

UZASADNIENIE

M. L. (1) został oskarżony o to, że:

I.w dniu 30 sierpnia 2011 r. około godziny 20.30, na stacji PKP w W. woj. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z innym nieustalonym mężczyzną, po uprzednim użyciu przemocy wobec K. O. (1) polegającej na złapaniu za lewą rękę oraz ramię, a nadto grożąc natychmiastowym użyciem noża przez przystawienie go w okolice organów szyi oraz klatki piersiowej usiłował zabrać w celu przywłaszczenia telefon komórkowy stanowiący jego własność, tj. o czyn z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 280 § 2 kk

II.w dniu 11 sierpnia 2011 r. w pociągu relacji W. Wileńska – T., woj. (...), zabrał w celu przywłaszczenia plecak z zawartością dowodu osobistego i prawa jazdy wystawionych na nazwisko P. A. (1), dowodu rejestracyjnego pojazdu O. (...) nr rej. (...), laptopa marki H. model 6910p, telefonu komórkowego marki S. (...), modemu B. H. (...), dysku zewnętrznego USB marki S., czym spowodował straty na szkodę P. A. (1) w wysokości 3500 PLN, tj. o czyn z art. 278 § 1 kk w zb. z art. 275 § 1 kk w zw. z art. 276 kk w zw. z art. 11 § 2 kk

III.w okresie od bliżej nieustalonego dnia 2011 r. do 2 września 2011 r. w K. woj. (...) przywłaszczył dokument stwierdzający tożsamość innej osoby w postaci dowodu osobistego (...) wystawionego na nazwisko T. Z. (1), tj. o czyn z art. 275 § 1 kk

IV.w dniu 30 sierpnia 2011 r. w pociągu relacji W.W. Zachodnia, między stacjami PKP K.O., woj. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z innym nieustalonym mężczyzną, posługując się nożem dokonał rozboju na osobie J. J., w ten sposób, że po uprzednim przystawieniu noża do szyi pokrzywdzonego zażądał wydania pieniędzy i przedmiotów wartościowych, dokonując zaboru w celu przywłaszczenia telefonu komórkowego marki N. (...), portfela ortalionowego tj. przedmiotów ogólnej wartości 470 PLN na szkodę J. J., tj. o czyn z art. 280 § 2 kk.

Sąd Okręgowy Warszawa P. w W. wyrokiem z dnia 20 marca 2013 r. sygn. akt V K 26/12:

I.W ramach czynu zarzucanego oskarżonemu M. L. (1) w pkt I uznał go za winnego tego, że w dniu 30 sierpnia 2011 r. w W., działając w celu kradzieży, grożąc natychmiastowym użyciem przemocy, posługując się nożem, usiłował dokonać zaboru mienia na szkodę K. O. (1), lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na reakcję osób postronnych, tj. czynu z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 280 § 2 kk i za to na podstawie art. 280 § 2 kk w zw. z art. 14 § 1 kk wymierzył mu karę 3 (trzech) lat pozbawienia wolności.

II.W ramach czynu zarzucanego oskarżonemu M. L. (1) w pkt II uznał go za winnego tego, że w dniu 11 sierpnia 2011 r. w pociągu relacji W. Wileńska – T., zabrał w celu kradzieży plecak z zawartością dokumentów i mienia o łącznej wartości ok. 3.500 zł. na szkodę P. A. (1), tj. czynu z art. 278 § 1 kk w zb. z art. 275 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i za to na zasadzie art. 11 § 3 kk z mocy art. 278 § 1 kk wymierzył mu karę 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności.

III.W ramach czynu zarzucanego oskarżonemu M. L. (1) w pkt III uznał go za winnego tego, że w nieustalonym dniu przed 2.IX.2011 r. w K., przywłaszczył dowód osobisty (...) wystawiony na nazwisko T. Z. (1), tj. czynu z art. 275 § 1 kk i za to z mocy art. 275 § 1 kk wymierzył mu karę 2 (dwóch) miesięcy pozbawienia wolności.

IV.W ramach czynu zarzucanego oskarżonemu M. L. (1) w pkt IV uznał go za winnego tego, że w dniu 30 sierpnia 2011 r. w pociągu relacji W.W. Zachodnia, między stacjami PKP K.O., działając wspólnie i w porozumieniu z nieustalonym mężczyzną, w celu kradzieży, grożąc użyciem przemocy, posługując się nożem, zabrał w celu przywłaszczenia mienie wartości ok. 500 zł. na szkodę J. J., tj. czynu z art. 280 § 2 kk i za to z mocy art. 280 § 2 kk wymierzył mu karę 3 (trzech) lat pozbawienia wolności.

V.Na podstawie art. 85 kk w zw. z art. 86 § 1 kk wymierzył oskarżonemu karę łączną 5 (pięciu) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.

VI.Na podstawie art. 63 § 1 kk na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 2 września 2011 r. do 20 marca 2013 r.

VII.Zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów postępowania w sprawie, przejmując je na rachunek Skarbu Państwa.

VIII.Na podstawie art. 44 § 2 kk orzekł przepadek, na rzecz Skarbu Państwa, przez zniszczenie, dowodu rzeczowego opisanego w pkt 1 postanowienia w przedmiocie dowodów rzeczowych na karcie 310 akt.

IX.Na podstawie art. 230 § 2 kpk zwrócił M. L. (1) dowody rzeczowe opisane w pkt 2 i 3 postanowienia na karcie 310 akt.

Nadto Sąd orzekł o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu.

Powyższy wyrok został zaskarżony, w całości, przez obrońcę oskarżonego, który na podstawie art. 427 § 2 kpk i art. 438 pkt 1, 2, 3 i 4 kpk wyrokowi temu zarzucił:

1)obrazę przepisów postępowania tj. art. 171 § 5 i § 7 kpk polegającą na uznaniu, że oskarżony M. L. (1) składając wyjaśnienia na etapie postępowania przygotowawczego miał zachowaną swobodę wypowiedzi, mimo tego, że oskarżony wystarczająco uprawdopodobnił, że stosowano wobec niego przemoc fizyczną i groźby, co rzutowało na treść składanych przez niego wyjaśnień i winno przesądzić o uznaniu, że zachodzą przesłanki do uznania, że czynności te nie mogą stanowić dowodu;

2)błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a polegający na uznaniu M. L. (1) za winnego popełnienia wszystkich czterech zarzucanych mu czynów, w następstwie błędnej odmowy dania wiary wyjaśnieniom oskarżonego składanym przed Sądem, jak również w następstwie wadliwej oceny materiału dowodowego w zakresie wszystkich czynów, który to materiał dowodowy nie dostarczył kategorycznych i jednoznacznych dowodów winy M. L. (1) w zakresie zarzuconych mu czynów;

3)obrazę prawa materialnego tj. art. 280 § 2 kk polegającą na uznaniu w zakresie czynu I, że oskarżony swoim zachowaniem wyczerpał znamiona rozboju z użyciem niebezpiecznego narzędzia, grożąc natychmiastowym użyciem przemocy w sytuacji, gdy stojąc nawet na gruncie dowodów oskarżenia – wnikliwa analiza zebranych dowodów nie uprawniała do przyjęcia kwalifikacji z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 280 § 2 kk;

4)rażącą niewspółmierność (surowość) orzeczonych kar jednostkowych, jak również kary łącznej, w następstwie niedostrzeżenia po stronie oskarżonego istotnych okoliczności łagodzących, przy jednoczesnym przeszacowaniu ciężaru gatunkowego okoliczności obciążających.

W konsekwencji powołując się na przepisy art. 427 § 1 kpk i art. 437 § 1 i 2 kpk skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od wszystkich zarzucanych mu czynów, ewentualnie - o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie – o zmianę kwalifikacji prawnej czynu zarzucanego oskarżonemu w pkt I na art. 13 § 1 kk w zw. z art. 278 § 1 kk i wydatne złagodzenie kary pozbawienia wolności za ten czyn, a także wydatne złagodzenie orzeczonej wobec oskarżonego kary łącznej pozbawienia wolności.

Do akt sprawy wpłynęło również pismo procesowe oskarżonego M. L. (1) zatytułowane „apelacja” z treści, którego wynika, iż kwestionuje on ocenę materiału dowodowego jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji i poczynione przez ten Sąd ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia uważa za błędne (k.770-775). Pismo to należy traktować jako oświadczenie oskarżonego, o którym mowa w art. 453 § 2 kpk, stanowiące dodatkowe uzasadnienie apelacji obrońcy, wyłącznie w zakresie przez niego zaskarżonym. Pismo to bowiem, z uwagi na wymogi art. 446 § 1 kpk, nie może samodzielnie stanowić prawnie skutecznego środka odwoławczego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja obrońcy oskarżonego nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zawarte w niej zarzuty oraz zaprezentowane w jej pisemnym uzasadnieniu argumenty, jak również wspierające apelację argumenty przedstawione w pisemnym oświadczeniu oskarżonego złożonym w trybie art. 453 § 2 kpk, nie są trafne.

Natomiast potrzeba zmiany zaskarżonego wyroku w zakresie czynu wskazanego w pkt II, stała się nieodzowna z uwagi na to, że opis tego czynu, który został oskarżonemu przypisany w pkt II wyroku Sądu Okręgowego, nie zawierał znamion typu czynu zabronionego określonego w art. 275 § 1 kk. Przedmiotem czynności wykonawczej tego typu czynu zabronionego nie jest bowiem jakikolwiek cudzy dokument, a jedynie dokument stwierdzający tożsamość innej osoby albo jej prawa majątkowe. Dookreślenie natomiast, przez sąd odwoławczy, znamion przestępstwa poprzez zmianę opisu czynu w wypadku, gdy apelację wniesiono wyłącznie na korzyść oskarżonego, było niemożliwe, gdyż naruszałoby zakaz reformationis in peius.

Niewątpliwie kluczowe znaczenie dla poczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie miała ocena wyjaśnień oskarżonego składanych w śledztwie, przy czym przed przystąpieniem do analizy tychże wyjaśnień rozważyć należało, czy nie zaistniały okoliczności wskazane w art. 171 § 5 pkt 1 i § 7 kpk nakazujące wykluczenie tych wyjaśnień z materiału dowodowego.

Treść pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku przekonuje, że Sąd pierwszej instancji miał na uwadze ten problem. Szczegółowo bowiem Sąd ten przeanalizował poszczególne czynności wykonywane z oskarżonym po jego zatrzymaniu, w tym również jego kolejne przesłuchania w charakterze podejrzanego i warunki w jakich składał on wówczas wyjaśnienia (str. 5-8 uzasadnienia). Na tej podstawie Sąd pierwszej instancji wykluczył, aby składając powyższe wyjaśnienia, czy wskazując miejsce gdzie pozostały niespalone resztki rzeczy skradzionych J. J., oskarżony nie mógł kształtować swobodnie treści swoich wypowiedzi. Ponadto nic nie stało na przeszkodzie aby odmówił on składania wówczas wyjaśnień, o którym to uprawnieniu został przecież pouczony jeszcze przed pierwszym przesłuchaniem w charakterze podejrzanego (k. 124 i k. 631-633 - poprzednio k. 125-127).

Nie sposób też zgodzić się z argumentem obrońcy, iż przeprowadzenie czynności oględzin ciała oskarżonego uprawdopodabnia stosowanie wobec niego niedozwolonych metod, gdyż „(…) zadano sobie sporo trudu, aby przeprowadzić dokumentację zdjęciową, która miałaby podważać ewentualne (czy spodziewane?) oskarżenia ze strony oskarżonego o stosowanie wobec niego niedozwolonych metod” (str. 3 apelacji).

Trudno w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego uwierzyć, aby poddanie oskarżonego oględzinom ciała w dniu 3 września 2011 r., w godzinach wieczornych (k. 69-72), w sytuacji gdy następnego dnia, rano, czynności procesowe z jego udziałem przeprowadzał prokurator (vide k. 627-629 – poprzednio k. 78-80), a następnie sąd rejonowy (k. 83-84), a w dniu 5 września 2011 r. został on osadzony w areszcie śledczym, miało na celu wykazanie braku obrażeń na ciele i to obrażeń, które jak wynikało z wyjaśnień oskarżonego, znajdowały się na jego twarzy, a zatem widoczne były „na pierwszy rzut oka”, dla każdego, kto się z nim zetknął.

Odnosząc się do zarzutu drugiego apelacji, stwierdzić należy, iż skarżący w istocie kwestionuje ocenę materiału dowodowego, jakiej dokonał Sąd Okręgowy. Aby zarzut taki okazał się uzasadniony, skarżący musiałby wykazać, iż Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił wszystkich dowodów zebranych w sprawie albo ocena tych dowodów dokonana została wbrew zasadom logicznego rozumowania albo niezgodnie z wiedzą lub doświadczeniem życiowym.

Analiza uzasadnienia apelacji nie daje podstaw do przyjęcia, aby obrońca wskazywał na dowody, których Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził albo dowody, które pominął w swoich rozważaniach jako podstawę ustaleń faktycznych.

Obrońca podnosząc, iż oskarżony w swoich wyjaśnieniach złożonych na rozprawie uprawdopodobnił, iż stosowano wobec niego zabronione metody oraz podnosząc, iż pozostałe dowody zgromadzone w sprawie nie dają podstaw do przypisania M. L. (1) winy w zakresie zarzucanych mu czynów, jedynie polemizuje z dokonaną przez Sąd Okręgowy oceną dowodów.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena dowodów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia w kwestii winy oskarżonego w zakresie zarzucanych mu czynów nie nosi cech dowolności, nie zawiera błędów natury faktycznej i logicznej, a w związku z tym brak było podstaw do jej zakwestionowania.

W szczególności dokonana przez Sąd Okręgowy negatywna ocena złożonych na rozprawie wyjaśnień oskarżonego, w których podał on, iż został zmuszony przez policjantów do złożenia obciążających siebie wyjaśnień, nie budzi zastrzeżeń. Trafnie bowiem Sąd Okręgowy dostrzegł, że w wyjaśnieniach składanych w śledztwie oskarżony podał okoliczności nieznane organom ścigania, tzn. okoliczności, o których w swoich zeznaniach nie wspominali świadkowie. Dotyczy to zeznań świadka P. A. (1), który przesłuchiwany w postępowaniu przygotowawczym nie podał, iż w czasie zdarzenia był pod wpływem alkoholu, a okoliczność tę potwierdził dopiero na rozprawie (k. 111-112, k. 418-418v). Natomiast z wyjaśnień M. L. składanych w śledztwie jednoznacznie wynika, że człowiek okradziony przez niego w pociągu relacji W. Wileńska – T., był pod wpływem alkoholu (k. 631-633, poprzednio k. 125-127). Z powyższego, Sąd pierwszej instancji wywiódł logiczny wniosek, że wyjaśnienia oskarżonego, które złożył w śledztwie są prawdziwe i nie zostały uzyskane w sposób niezgodny z prawem. Organy ścigania nie mogły bowiem skłonić oskarżonego do podania okoliczności, które organom tym nie były znane (str. 8-9 uzasadnienia). Słusznie również Sąd pierwszej instancji dostrzegł, że wyjaśnienia z dnia 20 stycznia 2012 r., w których M. L. (1) przyznał się do popełnienia przestępstwa na szkodę J. J. składane były w sytuacji, gdy oskarżony od ponad czterech miesięcy był już tymczasowo aresztowany, co wyklucza aby został on do złożenia tej treści wyjaśnień zmuszony przez funkcjonariuszy Policji.

Uzasadniając zarzut błędnej oceny wyjaśnień oskarżonego składanych na rozprawie, skarżący wskazał, iż ujawniony przy przyjęciu M. L. do aresztu śledczego brak obrażeń, nie może przesądzić o odmowie wiary wyjaśnieniom oskarżonego, który uprawdopodobnił, że stosowano wobec niego zabronione metody, gdyż stosowanie takich metod nie musi skutkować widocznymi obrażeniami. Obrońca nie zauważa jednak, że z wyjaśnień oskarżonego złożonych na rozprawie (które uznaje za wiarygodne) wynika jednoznacznie, że pobicie go przez policjantów pozostawiło u niego widoczne na ciele ślady w postaci sińców na twarzy, pod oczami i na nogach (k. 413v-416v). W tej sytuacji fakt nieujawnienia u oskarżonego tego rodzaju obrażeń podczas przyjęcia go do aresztu śledczego, w tym również w trakcie badań lekarskich, którym został poddany, świadczy o tym, że wyjaśnienia te nie są zgodne z prawdą. Podkreślić też szczególnie należy fakt, iż wbrew twierdzeniom zawartym w wyjaśnieniach oskarżonego, zapisy w książce zdrowia osadzonego potwierdzają w sposób nie budzący wątpliwości, że M. L. (1) po osadzeniu w areszcie śledczym został poddany badaniom lekarskim (k. 447-455). Trudno też dopatrywać się ewentualnej zmowy pomiędzy administracją aresztu śledczego, a funkcjonariuszami Policji, mającej na celu ukrycie obrażeń na ciele oskarżonego. Słusznie bowiem Sąd pierwszej instancji zauważył, że ewentualne obrażenia na ciele osób przyjmowanych do aresztu śledczego są dokumentowane, choćby dla zabezpieczenia przed odpowiedzialnością za ich powstanie funkcjonariuszy Służby Więziennej.

Nie można zgodzić się z twierdzeniem oskarżonego zawartym w jego pisemnym oświadczeniu, iż wyjaśnienia, w których podał, że został zmuszony przez funkcjonariuszy Policji do złożenia obciążających siebie wyjaśnień zostały potwierdzone zeznaniami świadka D. K. (1) (k. 772). Po pierwsze bowiem świadek ten nie miał żadnego związku z zatrzymaniem oskarżonego i z treści jego zeznań nie wynika aby miał on jakąkolwiek wiedzę na temat tego, co działo się z oskarżonym po jego zatrzymaniu (k. 682-682v). Po wtóre, zeznania D. K., z których wynika, że spowodowanych u niego przez policjantów obrażeń nie stwierdzono przy badaniu wstępnym w areszcie, gdyż „nie oglądano jego twarzy” (k. 682v), po prostu rażą naiwnością i są całkowicie niewiarygodne.

Nie budzi również zastrzeżeń dokonana przez Sąd Okręgowy negatywna ocena tych wyjaśnień oskarżonego, w których podał on, iż dwa dni przed zatrzymaniem znalazł bluzę, w której znajdował się dowód osobisty T. Z. (2) oraz dokumenty uprzednio utracone przez P. A. i dokumenty te chciał zwrócić do Biura Rzeczy Znalezionych, co zostało mu uniemożliwione w wyniku zatrzymania przez Policję. Powyższe wyjaśnienia oskarżonego w kontekście faktu, iż nie wiedział on, gdzie w W. znajduje się Biuro Rzeczy Znalezionych rzeczywiście podważa wiarygodność jego wyjaśnień w omawianym zakresie.

Należy również stwierdzić, że wbrew zarzutom apelacji, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był kompletny i pozwalał na dokonanie jednoznacznych i stanowczych ustaleń faktycznych dotyczących czynów przypisanych M. L. (1).

Nie ulega wątpliwości, że podstawą ustaleń faktycznych w odniesieniu do czynu przypisanego oskarżonemu w pkt I wyroku stanowiły jego wyjaśnienia składane w śledztwie oraz zeznania świadków K. O. (1), A. W. (1), E. P. (1) i A. O.. W swoich wyjaśnieniach złożonych w postępowaniu przygotowawczym oskarżony przyznał, że przystawił pokrzywdzonemu nóż w okolice klatki piersiowej i zażądał od niego wydania pieniędzy i telefonu komórkowego. Potwierdził również, że zdarzenie zakończyło się, gdy podeszła do nich jakaś kobieta, choć zastrzegł, że wtedy wiedział już od pokrzywdzonego, że nie ma on przy sobie pieniędzy ani telefonu i chciał od niego odstąpić (k.627-630 – poprzednio k. 78-81, k. 83-84). Podobnie przebieg zdarzenia w swoich zeznaniach opisał pokrzywdzony (k. 1-3 i k. 52-55). Wskazane wyjaśnienia oskarżonego i zeznania K. O. (1) znajdują potwierdzenie w innych dowodach, a mianowicie zeznaniach A. O., A. W. (1), E. P. (1), którzy wprawdzie stojąc w pewnej odległości od oskarżonego i pokrzywdzonego, nie widzieli u M. L. noża i nie słyszeli skierowanego do pokrzywdzonego żądania wydania rzeczy, to jednak potwierdzili, iż obaj w/w znajdowali się w pewnym momencie sam na sam ze sobą. Potwierdzili też, że po tym, gdy oskarżony oddalił się z miejsca zdarzenia zauważyli, że K. O. (1) miał skaleczoną dłoń. Z zeznań świadków A. W., A. O. i E. P. wynika również, że zdarzenie zakończyło się na skutek interwencji podjętej przez A. W. (1). Pokrzywdzony nie był natomiast w stanie, w sposób kategoryczny wskazać, czy zdarzenie zakończyła interwencja mężczyzny towarzyszącego wówczas oskarżonemu, czy też A. W..

W ocenie Sądu Apelacyjnego nie jest to jednak okoliczność, która mogłaby podważyć wiarygodność zeznań w/w świadków. Zważyć bowiem należy, iż pokrzywdzony, co jest zrozumiałe, koncentrował wówczas swoją uwagę przede wszystkim na nożu, który oskarżony przyłożył do jego ciała.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności stwierdzić należy, iż wskazane wyjaśnienia oskarżonego oraz zeznania świadków są spójne i wzajemnie się uzupełniają. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji uznał te dowody za wiarygodne.

Podkreślić też trzeba, że karta informacyjna (...) potwierdza, iż w dniu zdarzenia K. O. (1) udzielono pomocy medycznej z powodu rany ciętej palca II ręki prawej (k. 5). Nota bene wbrew sugestiom zawartym w pisemnym oświadczeniu oskarżonego (vide k. 773), pokrzywdzony przed lekarzami udzielającymi mu wówczas pomocy nie ukrywał faktu, iż został napadnięty, co znalazło swoje odzwierciedlenie w treści w/w dokumentu. Podobnie gołosłowne są twierdzenia oskarżonego o nieprawidłowym sposobie przeprowadzenia czynności jego okazania świadkowi A. W. (1) (k. 771). Tym bardziej, że oskarżony nie zgłosił żadnych uwag, ani zastrzeżeń do sposobu przeprowadzenia tej czynności (vide k. 19-20), a osoby, wśród których oskarżonego wówczas okazywano, nie były tymi samymi osobami, które zostały przybrane do czynności okazania oskarżonego J. J. (k. 44-45). Zważyć też należy, iż będąc przesłuchiwanym na rozprawie świadek K. O. (1) przekonująco wytłumaczył powód, dla którego w śledztwie zeznał, iż nie byłby w stanie rozpoznać sprawcy (k. 417). Z kolei świadek A. W. (1) szczegółowo opisała spostrzeżone i zapamiętane cechy wyglądu oskarżonego i wskazała te cechy jego wyglądu, po których rozpoznała go, bez żadnych w tym zakresie wątpliwości, w trakcie okazania (k. 19-20, k. 419). W ocenie Sądu Apelacyjnego nie ma żadnego powodu aby kwestionować wiarygodność zeznań w/w świadków.

Oczywistym jest, że zeznania świadka P. A. (1), który w czasie popełnienia na jego szkodę przestępstwa spał i nie widział sprawcy, nie są bezpośrednim dowodem winy oskarżonego w zakresie czynu przypisanego mu w pkt II wyroku. Zeznania te potwierdzają jedynie, że w dniu 11 sierpnia 2011 r. w pociągu relacji W. Wileńska – T. skradziono P. A. plecak z zawartością laptopa i innych przedmiotów oraz dokumentów. Bezpośrednim natomiast dowodem winy oskarżonego w odniesieniu do tego czynu, są jego wyjaśnienia złożone w dniu 2 września 2011 r., w których potwierdził on, że w czasie i miejscu wskazanym przez pokrzywdzonego, dokonał kradzieży plecaka z zawartością laptopa i innych przedmiotów oraz dokumentów. Nadto M. L. (1) wyjaśnił, że skradziony laptop sprzedał, a pozostałe rzeczy znajdujące się w plecaku oraz sam plecak wyrzucił. Oskarżony wskazał też, że mężczyzna, którego wówczas okradł znajdował się pod wpływem alkoholu (k. 631-633 poprzednio k. 125-127), którą to okoliczność potwierdził z kolei pokrzywdzony, na rozprawie (k. 418-418v). W dniu zatrzymania przy oskarżonym ujawniono dokumenty skradzione w dniu 11 sierpnia 2011 r. P. A. (1) tj. dowód osobisty, prawo jazdy, dowód rejestracyjny oraz polisę OC (k. 15-18).

Powyższe dowody, o czym przekonuje uzasadnienie zaskarżonego wyroku, Sąd pierwszej instancji ocenił we wzajemnym powiązaniu, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego i na tej podstawie słusznie uznał je za wiarygodne. Należy również zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, iż dowody te nie pozostawiają żadnych wątpliwości, co do tego, że oskarżony popełnił przestępstwo na szkodę P. A. (1).

Podniesiony przez obrońcę argument dotyczący wadliwości przeprowadzonej czynności okazania oskarżonego J. J. jest niezrozumiały, gdyż z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż Sąd pierwszej instancji ustalił, że pokrzywdzony nie rozpoznał M. L. (1) jako sprawcy dokonanego na nim rozboju (str. 9 uzasadnienia). Niewątpliwie natomiast fakt, iż oskarżony znał miejsce, gdzie znajdowały się pozostałości spalonych rzeczy uprzednio zabranych J. J. i wskazując funkcjonariuszom Policji to miejsce powiedział im, że wyrzucił nietypową monetę wyjętą ze skradzionego portfela (zeznania świadka K. O. – k. 596), w powiązaniu z zeznaniami J. J., który kategorycznie podał, że sprawców dokonanego na nim rozboju było dwóch i wysiedli oni z pociągu na stacji O., rozpoznał ujawnione we wskazanym przez oskarżonego miejscu szczątki swoich rzeczy i potwierdził, że w wyniku dokonanego na nim rozboju utracił również okolicznościową monetę, która znajdowała się w zabranym mu portfelu (k. 211), prowadzą w drodze logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego do przyjęcia jednej tylko wersji zdarzenia, tj. do ustalenia, że M. L. (1) dopuścił się czynu przypisanego mu w pkt IV wyroku. Tylko bowiem sprawca tego przestępstwa mógł wiedzieć, że wyrzucona przez niego moneta pochodziła z portfela zabranego wcześniej pokrzywdzonemu.

Nie da się w sposób rzetelny odnieść do twierdzenia oskarżonego, zawartego w jego pisemnym oświadczeniu, o rzekomych rozbieżnościach w zeznaniach świadków P. A. (1) i J. J., gdyż oskarżony w żaden sposób twierdzenia tego nie uzasadnił i rozbieżności w zeznaniach świadków nie wskazał (k. 773). Nie dostrzega ich również Sąd Apelacyjny. Analiza treści zeznań tych świadków składanych na różnych etapach postępowania wskazuje, iż przebieg zdarzeń z ich udziałem relacjonowali oni konsekwentnie, nie popadając przy tym w wewnętrzne sprzeczności. Nieprawdziwe jest natomiast zawarte w przedmiotowym oświadczeniu twierdzenie, iż pokrzywdzony P. A. (1) zawiadomił organy ścigania o dokonanej na jego szkodę kradzieży dopiero po zatrzymaniu oskarżonego (k. 772). Z protokołu przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania w charakterze świadka wynika bowiem, że P. A. (1) zawiadomił organy ścigania o dokonanym przestępstwie dwa tygodnie przed zatrzymaniem oskarżonego, tj. w dniu 18 sierpnia 2011 r. (k. 111). Podobnie gołosłowne są twierdzenia oskarżonego o rzekomych dowodach w postaci nagrań z kamer monitoringu stacji PKP W., których Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę przy wydawaniu wyroku. Nie można też zgodzić się z twierdzeniami oskarżonego jakoby opinia biegłego z zakresu genetyki mogła udowodnić, iż na ujawnionym przy nim nożu nigdy nie było śladów krwi (k. 770-771, k. 606v). Kwestia ta była zresztą przedmiotem rozważań Sądu pierwszej instancji, który słusznie oddalił wnioski dowodowe oskarżonego w tym zakresie (k. 421v, k. 515v).

Dowodami sprawstwa oskarżonego w zakresie czynu przypisanego mu w pkt III zaskarżonego wyroku są przede wszystkim wyniki czynności jego przeszukania w dniu 2 września 2011 r., z których wynika, że posiadał on wówczas przy sobie dowód osobisty T. Z. (1) wydany przez Burmistrza miasta Z., w dniu 16 czerwca 2009 r. Podkreślić przy tym trzeba, że jeszcze przed zatrzymaniem oskarżonego Policja miała informację, iż oskarżony może być w posiadaniu dokumentów pochodzących z przestępstw i przed przystąpieniem do przeszukania wezwano go do wydania poszukiwanych przedmiotów, czego oskarżony nie uczynił zaprzeczając, by takie rzeczy przy sobie miał (k. 15v).

Powyższe okoliczności wskazują, że oskarżony znalazłszy się w posiadaniu dowodu osobistego T. Z. (1), dokonał jego przywłaszczenia, gdyż nie miał zamiaru zwracania tego dokumentu ani osobie, której go wydano, ani właściwym instytucjom.

W kontekście dokonanych przez Sąd pierwszej instancji, prawidłowych ustaleń faktycznych dotyczących sposobu wejścia przez oskarżonego w posiadanie dowodu osobistego T. Z. (1), niezrozumiałe są wywody zawarte w pisemnym oświadczeniu M. L., kwestionujące kompletność i wiarygodność dowodów potwierdzających rzekomo fakt dokonania przez niego kradzieży tego dokumentu (k. 771).

Podnosząc zarzut obrazy prawa materialnego, tj. art. 280 § 2 kk (zarzut 3 apelacji) obrońca zastrzegł, iż czyni to z ostrożności procesowej, a więc niejako „w oderwaniu” od wcześniej podniesionego zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych. Przyjmując powyższe zastrzeżenie skarżącego, stwierdzić jednak trzeba, że już sama tylko argumentacja przedstawiona na poparcie zarzutu obrazy prawa materialnego wskazuje, iż w gruncie rzeczy obrońca kwestionuje ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji w zakresie czynu przypisanego oskarżonemu w pkt I wyroku. Obrońca twierdzi bowiem, że oskarżony nie zrealizował znamienia czynności sprawczej tegoż typu czynu zabronionego, którą jest grożenie natychmiastowym użyciem przemocy, o czym świadczyć ma fakt, iż do zakończenia akcji przestępnej oskarżonego wystarczająca była reakcja świadka A. W. (1). Treść apelacji zdaje się też wskazywać, że obrońca kwestionuje też ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, co do tego, iż przedmiotem czynności wykonawczej przypisanego oskarżonemu przestępstwa był telefon komórkowy. Twierdzi bowiem skarżący, iż M. L. (1) domagał się od pokrzywdzonego jedynie „drobnego datku” (str. 3 apelacji).

Powyższe okoliczności sprawiają, iż rozpoznawany zarzut, nawet z uwzględnieniem dokonanego przez obrońcę zastrzeżenia, nie może być uznany za zarzut dotyczący obrazy prawa materialnego, gdyż ten ma rację bytu tylko, jeśli odwołujący się nie kwestionuje ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd pierwszej instancji. Obraza prawa materialnego polega bowiem na wadliwym jego zastosowaniu lub niezastosowaniu, w orzeczeniu opartym na prawidłowych ustaleniach faktycznych.

Odnosząc się do argumentów podniesionych przez skarżącego w zakresie zarzutu z pkt 3 apelacji, stwierdzić należy przede wszystkim, iż Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił, że sposób działania oskarżonego w zakresie czynu przypisanego mu w pkt I wyroku, polegał na przystawieniu K. O. (1) noża w okolice żeber i skierowaniu do pokrzywdzonego pytania, czy ma mu przystawić nóż do gardła.

Sąd Okręgowy dokonał również prawidłowej oceny prawnej takiego zachowania oskarżonego uznając, że oznaczało ono skierowaną do pokrzywdzonego zapowiedź użycia wobec niego przemocy w razie jakichkolwiek prób przeciwstawienia się woli napastnika.

Podkreślić przy tym należy, że będąca treścią groźby natychmiastowość użycia przemocy, nie jest równoznaczna z koniecznością, czy nieuchronnością jej użycia, a oznacza jedynie taki układ sytuacyjny, w którym bezpośrednio po wyrażeniu groźby, użycie przemocy przez sprawcę jest możliwe.

Odnosząc powyższe do realiów stanu faktycznego stwierdzić trzeba, że użycie wobec pokrzywdzonego przemocy bezpośrednio po wyrażeniu przez oskarżonego groźby, było rzeczywiście możliwe. Oskarżony bowiem obejmował wówczas pokrzywdzonego lewą ręką za ramię i przykładał mu nóż do ciała. Obaj też znajdowali się wtedy w odległości kilku metrów od A. O., A. W. (1) i E. P. (1) (czyli osób towarzyszących pokrzywdzonemu).

Natomiast fakt, iż A. W. (1) zaniepokojona zaistniałą sytuacją, odciągnęła następnie oskarżonego od K. O. (1), w żaden sposób nie rzutuje na prawidłowość dokonanych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych w zakresie zrealizowania przez M. L. (1) znamion czynności sprawczej przypisanego mu przestępstwa.

W świetle konsekwentnych zeznań K. O. (1), które znajdują też potwierdzenie w wyjaśnieniach oskarżonego składanych w śledztwie (k.627-630 – poprzednio k. 78-81, k. 83-84), nie może budzić wątpliwości fakt, iż M. L. (1) nie domagał się od pokrzywdzonego drobnego datku, lecz zażądał od niego wydania mu telefonu komórkowego.

Brak jest także podstaw do korekty zaskarżonego wyroku w zakresie wymiaru kary. Kary jednostkowe bowiem wymierzone oskarżonemu (w granicach najniższego ustawowego zagrożenia, bądź do nich zbliżonych), jak również orzeczona kara łączna (ukształtowana w oparciu o zasadę asperacji), nie noszą cech nadmiernej surowości, czy niewspółmierności. Sąd Okręgowy w uzasadnieniu również w tym zakresie wywiązał się dobrze z obowiązków procesowych, jakie nakłada art. 424 § 2 kpk, szczegółowo omawiając okoliczności obciążające i łagodzące, winę, stopień społecznej szkodliwości czynów, ich skutki i pokrzywdzenie innych osób (str. 13-14 uzasadnienia).

Argument zawarty w apelacji obrońcy, dotyczący sytuacji rodzinnej oskarżonego, w świetle treści wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez kuratora sądowego (k. 436-440), jest chybiony. Nadto, jak wynika z zeznań S. L., oskarżony mimo konfliktu z rodzicami, mógł liczyć na pomoc i wsparcie swoich dziadków, z którymi mieszkał w jednym domu (k. 420-421, k. 66-67).

Nie można też zgodzić się z twierdzeniem obrońcy, jakoby błędna i nieuprawniona była dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena oskarżonego jako osoby zdemoralizowanej, aroganckiej, lekceważącej drugiego człowieka. Sąd Okręgowy zebrał bowiem wszelkie możliwe informacje o osobie oskarżonego, jego dotychczasowym sposobie życia, stosowanych wobec niego środkach poprawczych i na tej podstawie prawidłowo ustalił właściwości i warunki osobiste oskarżonego, które należało uwzględnić przy wymiarze kary. O tym, że oskarżony jest rzeczywiście osobą zdemoralizowaną i lekceważącą porządek prawny świadczy fakt, iż w dniu 11 sierpnia 2011 r. został on skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w W. za przestępstwo z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 279 § 1 kk na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania (k. 280). Jeszcze tego samego dnia oskarżony okradł P. A. (1), a dwa tygodnie później popełnił pozostałe przypisane mu przestępstwa.

W takim stanie rzeczy, wobec szczegółowego i przekonującego uzasadnienia wysokości i rodzaju orzeczonych kar, jakie znalazło się w pisemnych motywach do zaskarżonego wyroku, zbędne jest powtarzanie argumentów przemawiających za uznaniem, iż kary są sprawiedliwe i nie zaszła potrzeba, aby łagodzić je w postępowaniu odwoławczym.

O kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze orzeczono na podstawie art. 624 § 1 kpk, bowiem ze względu na trudną sytuację finansową i odbywanie kary pozbawienia wolności, oskarżony nie jest w stanie ich uiścić.

Link :
Orzeczenie Sądowe
Sąd Apelacyjny w Warszawie z 2013-07-08
Wydział :
II Wydział Karny
Sygnatura :
II AKa 98/13
Przewodniczący :
Jan Krośnicki
Sędziowie :
Ewa Plawgo,
,Zbigniew Kapiński,
Protokolant :
sekr. sąd. Kazimiera Zbysińska
Hasła :
Oszustwo
Przepisy :
art.286§1 kk, art.270§2 kk i in.
Treść :

Sygn. akt II AKa 98/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 lipca 2013r.

Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący: SSA – Jan Krośnicki (spr.)

Sędziowie: SA – Ewa Plawgo

SA – Zbigniew Kapiński

Protokolant: – sekr. sąd. Kazimiera Zbysińska

przy udziale oskarżycielki posiłkowej J. Ś.

przy udziale Prokuratora Elżbiety Kozakiewicz-Jackowskiej

po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2013 r.

sprawy W. P. (1), M. K. (1) i J. S. (1)

oskarżonych z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 294 § 1 k.k. i innych k.k.

na skutek apelacji, wniesionych przez Prokuratora i obrońcę oskarżonego W. P. (1)

od wyroku Sądu Okręgowego w. W.

z dnia 12 lipca 2012 r. sygn. akt VIII K 345/11

1)  w zaskarżonej części wyrok zmienia w ten sposób, że:

- w odniesieniu do oskarżonych W. P. (1) i J. S. (1) utrzymuje go w mocy uznając apelacje obrońcy oskarżonego W. P. i prokuratora co do oskarżonego J. S. za oczywiście bezzasadne, natomiast w stosunku do oskarżonego M. K. (1) tenże wyrok uchyla i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Okręgowemu w. W. do ponownego rozpoznania;

2. zwalnia oskarżonego W. P. od uiszczenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze obciążając nimi w tej części oraz w zakresie dotyczącym oskarżonego J. S. Skarb Państwa;

3. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. M. K. (2) z Kancelarii Adwokackiej w W. kwotę 738 zł obejmującą 23% podatku VAT tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu oskarżonego W. P. w postępowaniu apelacyjnym.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w. W. w sprawie o sygn. akt VIII K 345/11, wyrokiem z dnia 12 lipca 2012 r. uznał oskarżonego W. P. (1) za winnego tego, że:

- w okresie od 7 kwietnia 2010 r. do 22 lipca 2010 r. w W. i W., działając z góry powziętym zamiarem, w krótkich odstępach czasu, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą, co do której wyłączono materiały do odrębnego postępowania, po uprzednim:

- wyłudzeniu dowodu osobistego nr (...) na nazwisko A. Z. (1) zawierającego wizerunek innej ustalonej osoby, przez podstępne wprowadzenie w błąd pracownika Biura Administracji i Spraw Obywatelskich Delegatury w D. M. Urzędu Miasta Stołecznego W. uprawnionego do wystawienia tego dokumentu;

- wyłudzeniu pełnomocnictwa notarialnego Repertorium A (...) przez podstępne wprowadzenie w błąd notariusza M. B., co do tożsamości osoby udzielającej pełnomocnictwa uprawniającego A. Z. (1) do sprzedaży w imieniu H. J. (1) udziału w nieruchomości położonej przy ul. (...) w W.; posługując się wskazanymi powyżej dokumentami oraz przedkładając akt notarialny nr A/b-I- (...) z dnia 23 grudnia 1960 r. sprzedaży nieruchomości pomiędzy F. P. i S. O., odpis postanowienia Sądu Rejonowego d. W. P. sygn. II Ns 894/09 z dnia 16 grudnia 2009 r., zaświadczenia Urzędu Skarbowego W. W. nr (...) (...), (...) (...), wypis i wyrys z rejestru gruntów nr (...) (...), wypis z kartoteki budynków nr (...), w dniu 5 lipca 2010 r. przy zawarciu umowy przedwstępnej sprzedaży nieruchomości położonej przy ul (...) w W. wprowadził P. D. (1) w błąd, co do tożsamości sprzedającego w/w nieruchomość, na której to umowie inna ustalona osoba podrobiła podpis A. Z. (1) i doprowadził w ten sposób P. D. (1) do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 80.000 zł na którą składały się zadatek w kwocie 20.000 zł. przekazany przez pokrzywdzonego przy podpisaniu umowy przedwstępnej oraz zaliczka w kwocie 60.000 zł przelana tego samego dnia na rachunek bankowy otwarty w dniu 1 czerwca 2010 r. przez inną ustaloną osobę za pomocą posłużenia się nieautentycznym dowodem osobistym nr (...) na nazwisko H. J. (1) i podrobienia podpisu H. J. (1), a następnie działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą usiłował doprowadzić P. D. (1) do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w kwocie 720.000 zł. przy zawarciu ostatecznej umowy sprzedaży w/w nieruchomości, do czego jednak nie doszło z uwagi na zatrzymanie przez Policję, tj. za winnego popełnienia czynu określonego w art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zb. z art. 272 k.k. w zw. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11
§ 2 k.k.
w zw. z art. 12 k.k. i za to na podstawie art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zb. z art. 272 k.k. w zw. z art. 13 § 1 k.k. w zb. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. skazał oskarżonego, a na podstawie art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności.

Oskarżonego W. P. (1) w ramach czynu zarzucanego mu w pkt II aktu oskarżenia uznał za winnego tego, że:

- w okresie od 22 grudnia 2008 r. do 3 czerwca 2009 r. w W., działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą, z góry powziętym zamiarem, w krótkich odstępach czasu, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, po uprzednim:

- wyłudzeniu dowodu osobistego nr (...) na nazwisko J. Z. (1) zawierającego wizerunek innej ustalonej osoby, przez podstępne wprowadzenie w błąd pracownika Biura Administracji i Spraw Obywatelskich Delegatury w D. P. Urzędu Miasta Stołecznego W. uprawnionego do wystawienia tego dokumentu i posłużeniu się tym dokumentem;

- zawarciu umowy pośrednictwa z dnia 29 maja 2009 r. z Biurem (...), na której inna ustalona osoba podrobiła podpis J. Z. (1);

- zawarciu umowy rachunku bankowego nr (...) z dnia 20 lutego 2009 r., w której inna ustalona osoba podrobiła podpis J. Z. (1); -posłużeniu się podrobionymi dokumentami w postaci: odpisu postanowienia Sądu Rejonowego d. W. W. w W. sygn. I Ns 788/07 o nabyciu spadku przez J. Z. (1), wypisu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wydanego przez Zastępcę Burmistrza D. W. z dnia 26 marca 2009 r. nr (...) (...)-III-272/09, zaświadczenia wydanego przez Sąd Rejonowy d. W. M. Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 18 maja 2009 r. stwierdzającego istnienie księgi wieczystej dla nieruchomości przy ul. (...), wyrysu z mapy ewidencyjnej wydanego z upoważnienia Prezydenta m. st. W. wraz z wypisem z rejestru gruntów z dnia 11 maja 2009 r. nr (...) (...), zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. W. z dnia 1 czerwca 2009 r. nr (...), które to dokumenty inna ustalona osoba przedłożyła w kancelarii notarialnej; w dniu 3 czerwca 2009 r. przy zawarciu umowy sprzedaży działki położonej w W. przy ul. (...) oznaczonej nr ewidencyjnym 66 wprowadził nabywców D. S. i M. S. (1) w błąd, co do tożsamości osoby sprzedającej w/w działkę, na której to umowie inna ustalona osoba podrobiła podpis J. Z. (1) i doprowadził w ten sposób w/w pokrzywdzonych do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w kwocie 560.000 zł, którą to kwotę M. S. (1) przelał na rachunek bankowy otwarty w dniu 20 lutego 2009 r. na nazwisko J. Z. (1); tj. za winnego popełnienia czynu z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zb. z art. 272 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i za to na podstawie art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zb. z art. 272 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. skazał oskarżonego, zaś na podstawie art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294
§ 1 k.k.
w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu karę 3 (trzech) lat pozbawienia wolności, a na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego W. P. (1) środek karny w postaci obowiązku naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody, w całości, poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonych D. S. i M. S. (1) kwoty 560.000 zł (pięciuset sześćdziesięciu tysięcy złotych).

Oskarżonego W. P. (1) w ramach czynu zarzucanego mu w pkt III aktu oskarżenia uznał za winnego tego, że: w dniu 2 czerwca 2009 r. w W. działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą, co do której wyłączono materiały do odrębnego postępowania, doprowadził Bank (...) do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 21.500 zł w ten sposób, że przedłożył w Oddziale w/w Banku poświadczający nieprawdę dowód osobisty nr (...) na nazwisko J. Z. (1), podrobione dokumenty w postaci wniosku o udzielenie kredytu gotówkowego nr (...), zaświadczenia o zatrudnieniu w Biurze P. i Konsultacji (...) J. S. (1), wprowadzając pokrzywdzony bank w błąd, co do zamiaru spłaty zaciągniętego zobowiązania oraz tożsamości kredytobiorcy, w wyniku czego bank zawarł z inną ustaloną osobą umowę kredytu nr (...), na której osoba ta podrobiła podpis J. Z. (1) i otrzymała kwotę kredytu, tj. za winnego popełnienia czynu z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na podstawie art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. skazał oskarżonego, a na podstawie art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności.

Oskarżonego W. P. (1) w ramach czynu zarzucanego mu w pkt IV aktu oskarżenia uznał za winnego tego, że: w dniu 30 kwietnia 2010 r. w W. działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą, co do której wyłączono materiały do odrębnego postępowania, doprowadził XX Oddział (...) do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 9.000 zł w ten sposób, że posługując się poświadczającym nieprawdę dowodem osobistym (...) na nazwisko A. Z. (1), wprowadzając pokrzywdzony bank w błąd, co do zamiaru spłaty zaciągniętego zobowiązania i tożsamości pożyczkobiorcy, w wyniku czego pokrzywdzony bank zawarł z inną ustaloną osobą umowę pożyczki gotówkowej nr (...), na której osoba ta podrobiła podpis A. Z. (1) i otrzymała kwotę pożyczki, tj. za winnego popełnienia czynu z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na podstawie art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. skazał oskarżonego, a na podstawie art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności.

Oskarżonego W. P. (1) w ramach czynu zarzucanego mu w pkt V aktu oskarżenia uznał za winnego tego, że: w dniu 23 kwietnia 2010 r. w W. działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą, co do której wyłączono materiały do odrębnego postępowania, posługując się poświadczającym nieprawdę dowodem osobistym nr (...) na nazwisko A. Z. (1) podrobił dokumenty w postaci wniosku o produkt bankowy, potwierdzenia zawarcia rachunku w walucie obcej oraz umowy rachunku bankowego konto osobiste (...) Bank, na których inna ustalona osoba, podrobiła podpis A. Z. (1), tj. za winnego popełnienia czynu z art. 270 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 270 § 1 k.k. skazał oskarżonego i wymierzył mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.

Oskarżonego W. P. (1) w ramach czynu zarzucanego mu w pkt VI aktu oskarżenia uznaje za winnego tego, że: w dniu 26 kwietnia 2010 r. w W., działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą, co do której wyłączono materiały do odrębnego postępowania, doprowadził (...) Bank SA do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 17.347,21 zł w ten sposób, że posługując się poświadczającym nieprawdę dowodem osobistym (...) wystawionym na nazwisko A. Z. (1), wprowadził pokrzywdzony bank w błąd, co do zamiaru spłaty zaciągniętego zobowiązania i tożsamości pożyczkobiorcy w wyniku czego pokrzywdzony bank zawarł z inną ustaloną osobą umowę pożyczki gotówkowej nr (...), na której osoba ta podrobiła podpis A. Z. (1) i otrzymał kwotę pożyczki, tj. za winnego popełnienia czynu z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na podstawie art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. skazał oskarżonego, a na podstawie art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności.

Oskarżonego W. P. (1) w ramach czynu zarzucanego mu w pkt VII aktu I oskarżenia uznał za winnego tego, że: w okresie od 12 września 2009 r. do 4 marca 2010 r. w W., działając wspólnie i w porozumieniu z trzema innymi ustalonymi osobami, z góry powziętym zamiarem, w krótkich odstępach czasu, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, po uprzednim:

- wynajęciu w dniu 12 września 2009 r. za pośrednictwem innej osoby, posługującej się nieautentycznym dowodem osobistym nr (...) wystawionym na nazwisko A. K., lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w W.;

- wyłudzeniu w dniu 2 grudnia 2009 r. pełnomocnictwa notarialnego Repertorium A Nr 1277/2009 przez podstępne wprowadzenie w błąd notariusza B. G., co do tożsamości osoby udzielającej pełnomocnictwa uprawniającego E. L. (1) do sprzedaży w imieniu Z. L. lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w W., na którym to dokumencie inna ustalona osoba podrobiła podpis Z. L.;

- uzyskaniu w dniu 18 lutego 2010 r. za pomocą podrobionego wniosku, który podpisał jako P. S. - odpisu zwykłego księgi wieczystej KW nr (...); posługując się wskazanymi powyżej dokumentami, w dniach 19 lutego 2010 r. i 4 marca 2010 r. przy zawarciu umów sprzedaży mieszkania nr (...) przy ul. (...) w W. wprowadził nabywców J. Ś. i T. Ś. w błąd, co do tożsamości osoby sprzedającej nieruchomość, na których to umowach inna ustalona osoba podrobiła podpisy E. L. (1) i doprowadził w ten sposób w/w pokrzywdzonych do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w kwocie 320.000 zł, na którą składały się kwota 32.000 zł. zapłacona gotówką przez J. Ś. oraz kwota 288.000 zł przelana na rachunek bankowy nr (...). za winnego popełnienia czynu z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zb. z art. 272 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 kk i za to na podstawie art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270
§ 1 k.k.
w zb. z art. 272 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. skazał oskarżonego, zaś na podstawie art. 286 § 1 k.k. w zw. 294 § 1 k.k. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu karę 2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności, a na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego W. P. (1) środek karny w postaci obowiązku naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody, w całości, poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonej J. Ś. kwoty 320.000 zł. (trzystu dwudziestu tysięcy złotych).

Na podstawie art. 85 k.k. w zw. z art. 86 § 1 k.k. Sąd Okręgowy orzeczone wobec oskarżonego W. P. (1) kary pozbawienia wolności połączył i wymierzył oskarżonemu karę 7 (siedmiu) lat pozbawienia wolności.

Na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej wobec oskarżonego W. P. (1) kary łącznej pozbawienia wolności Sąd zaliczył oskarżonemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 22 lipca 2010 r. do dnia 12 lipca 2012 r. przyjmując, iż jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności równy jest jednemu dniowi kary pozbawienia wolności.

Tymże wyrokiem M. K. (1) będąc oskarżonym o to, że:

- działając wspólnie i w porozumieniu z W. P. (1) i R. K. w dniu 05 lipca 2010 r. w W. w Kancelarii Notarialnej w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 80.000zł P. D. (1), poprzez wprowadzenie go w błąd, co do faktu tożsamości osoby podającej się za (...) używając przy tym dokumentów poświadczających nieprawdę a następnie usiłował doprowadzić P. D. (1) do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w kwocie 720.000 zł. poprzez zawarcie ostatecznej umowy kupna - sprzedaży działki, którego to celu nie osiągnięto z uwagi na zatrzymanie przez Policję, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § k.k. w zb. z art.294 § l k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.,

a nadto, że:

- w okresie 01 stycznia 2009 r. 03 czerwca 2009 r. w W., działając w zamiarze aby J. S. (1), W. P. (1) oraz I. F. (1), w celu osiągniecia korzyści majątkowej doprowadzili do niekorzystnego rozporządzenia mieniem D. i M. S. (1) w kwocie 560 000 zł. przy sprzedaży nieruchomości przy ul. (...) w W., ułatwił im popełnienie tego czynu poprzez użyczenie środka transportu, którym przewoził I. F. (1) do W. celem uzyskania aktu urodzenia J. Z. (1) i aktu zgonu L. Z. i W. B., które to dokumenty były niezbędne do sprzedaży nieruchomości przy ul. (...) a nadto przewoził I. F. (1) i W. P. (1) celem dokonania przez nich oględzin nieruchomości przy ul. (...), tj. o czyn z art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § l k.k. w zb. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 270 § 1 w zw. z art. 11 § 2 k.k.,

- został uniewinniony od popełnienia zarzucanych mu czynów.

Od tego wyroku w części dotyczącej uniewinnienia oskarżonego M. K. (1) apelację złożył Prokurator, zaś w części odnoszącej się do oskarżonego W. P. (1) apelację wywiódł jego obrońca.

Apelacja Prokuratora zarzuciła wyrokowi obrazę przepisów postępowania mającego wpływ na treść orzeczenia a mianowicie art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. i art. 424 § 1 k.p.k. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i poczynienie ustaleń faktycznych w oparciu o jedynie wybrane elementy zeznań świadków R. K., I. F. (1) i wyjaśnień oskarżonych, przy jedoczesnym pominięciu innych okoliczności ujętych w relacjach osobowych i dokumentowych źródeł dowodowych, skutkującą błędami w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegających na wadliwym przyjęciu, iż oskarżony M. K. (1) nie zrealizował znamion czynów mu zarzucanych, podczas gdy prawidłowa analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i prawidłowo dokonane ustalenia faktyczne prowadzą do wniosku, iż dopuścił się zarzucanych mu aktem oskarżenia czynów.

W konkluzji apelacja wnosiła o uchylenie w zaskarżonej części wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w. W..

Natomiast apelacja obrońcy oskarżonego W. P. (1) zarzuciła wyrokowi:

- obrazę przepisów postępowania mogącą mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku, przez sprzeczną z wymaganiami przepisu art. 7 k.p.k. ocenę dowodów polegającą na tym, że Sąd pierwszej instancji:

1. bezzasadnie odmówił wiarygodności dowodowi z wyjaśnień złożonych przez oskarżonego W. P. w części w jakiej twierdził on, iż w zakresie czynów zarzucanych mu w pkt I i VII aktu oskarżenia (pkt IV i X wyroku) działał na polecenie osoby trzeciej, której danych z uwagi na własne bezpieczeństwo nie chciał ujawnić oraz, iż nie brał udziału w dokonaniu czynów zarzucanych mu w pkt II, III, IV, V i VI aktu oskarżenia (pkt V do IX wyroku),

2. bezzasadnie uznał za w pełni wiarygodne zeznania świadka R. K., w których świadek wskazała, na oskarżonego W. P. (1) jako pomysłodawcę popełnienia czynów z pkt I, IV, V i VI aktu oskarżenia oraz zeznania I. F. (1), w części w jakiej świadek wskazał na oskarżonego W. P. jako pomysłodawcę popełnienia czynów z pkt II i III aktu oskarżenia;

- błąd w ustaleniach faktycznych mogący mieć wpływ na treść wydanego orzeczenia a polegający na błędnym ustaleniu przez Sąd Okręgowy, że zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na ustalenie, że oskarżony W. P. był pomysłodawcą wszystkich zarzucanych mu czynów oraz pełnił funkcje kierownicze przy popełnieniu tych czynów;

- rażącą niewspółmierność orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności.

W konkluzji apelacja wnosiła o zmianą zaskarżonego wyroku:

a)  w zakresie pkt V, VI, VII, VIII i IX wyroku przez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów opisanych odpowiednio w pkt II, III, IV, V i VI aktu oskarżenia,

b)  w zakresie pkt IV i X wyroku przez znaczne złagodzenie orzeczonych kar pozbawienia wolności wymierzonych za czyny opisane w pkt I i VII aktu oskarżenia, oraz znaczne złagodzenie łącznej kary pozbawienia wolności, ewentualnie

o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja Prokuratora zasługuje na uwzględnienie.

Sąd Okręgowy uniewinniając oskarżanego M. K. (1) od popełnienia przestępstwa wspólnie z oskarżonym W. P. i R. K. na szkodę P. D. (1) w realizacji sprzedaży działki należącej do A. Z. (1) i H. J. (1) a znajdującej się przy ul. (...) w W. uznał, że oskarżony M. K. nie miał świadomości, iż uczestniczy w przestępczym procederze.

Sąd analizując zeznania R. K., głównego świadka pomawiającego oskarżonego M. K. , stwierdził, iż z uwagi na to, iż jej delacje odnośnie okoliczności związanych z wyjazdem do K. po świadka, zawiezienia go do Kancelarii Notarialnej w W., czy też wypowiedzi oskarżonego zmierzające do uspokojenia obaw R. K. że przestępstwo nie zostanie wykryte – są niewiarygodne albowiem charakteryzują się niekonsekwencją, lakonicznością i nielogicznością.

Również Sąd negatywnie zweryfikował zeznania R. K. odnośnie zrelacjonowanych przez niego wypowiedzi M. K. z jego rozmowy z W. P. co do podziału zysków ze sprzedaży działki należącej do A. Z. (1) i H. J. (1).

Odnośnie natomiast zarzutu opisanego w pkt IX aktu oskarżenia tj. przestępstwa dokonanego na szkodę D. i M. S. (1) przy sprzedaży nieruchomości przy ul. (...) w W., Sąd negatywnie zweryfikował pomówienie I. F. (1) co do świadomości oskarżonego odnośnie faktu, iż jego wyjazd do W. związany był z popełnionym przez W. P. przestępstwem, jak też by oskarżony zawoził
I. F. i W. P. w celu oględzin przedmiotowej działki, jak też by uczestniczył w wypłacaniu przelanych pieniędzy na rachunek bankowy.

W ocenie Sądu brak było zatem wiarygodnego dowodu potwierdzającego współudział oskarżonego w popełnieniu przestępstwa i dlatego został on uniewinniony od jego dokonania.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, przekonanie Sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną prawa procesowego tj. art. 7 k.p.k., a więc mieści się w ramach swobodnej oceny dowodów jedynie wtedy, gdy:

a)  jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy całokształtu okoliczności, i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy,

b)  stanowi wynik rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść jak i na niekorzyść oskarżonego

oraz

c)  jest wyczerpująco i logicznie – z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego – argumentowana w uzasadnieniu.

Lektura pisemnych motywów zaskarżonego wyroku w części dotyczącej oceny zeznań R. K. i I. F. (1) dotyczących współudziału oskarżonego M. K. (1) w przestępstwach na szkodę P. D. (1) oraz D. i M. S. (1) dowodzi, iż nie spełnia ona podanych kryteriów. Poza zauważalnym dysonansem co do oceny tych samych dowodów w odniesieniu do oskarżonego W. P. (1), którym Sąd słusznie nadał walor wiarygodności, należy podnieść, iż ich ocena dokonana została z pominięciem całości materiału dowodowego.

Mianowicie Sąd nie wziął pod uwagę, że zarówno R. K. jak i I. F. (1) w sposób kategoryczny wskazywali na oskarżonego M. K., który wykonywał polecenie oskarżonego W. P. i był dobrze zorientowany w oszukańczych metodach związanych ze sprzedażą nieruchomości przy ul. (...) w W.. I. F. jedynie nie był pewien co do okoliczności dotyczących wspólnego wybierania przez W. P. i M. K. pieniędzy z bankomatów po zrealizowaniu przestępstwa na szkodę D. i M. S. (1).

Nadto Sąd nie wziął pod uwagę treści protokołów konfrontacji R. K. i I. F. z oskarżonym M. K. z k. 3756-3762, w których oskarżony przedstawiony został jako osoba ściśle związana z przestępczymi poczynaniami oskarżonego W. P..

Poza tym Sąd nie uwzględnił zapisów z monitoringu Sądu Rejonowego d. W. M. w czasie kiedy W. P. złożył wniosek o wydanie odpisu księgi wieczystej mieszkania przy ul. (...) w W. oraz monitoringu z Galerii (...), w czasie w którym W. P. pobierał w bankomatach pieniądze wyłudzone przy sprzedaży przedmiotowego mieszkania. Na wskazanych zdjęciach oskarżony W. P. zawsze był w towarzystwie oskarżonego M. K.. Fakt ten może świadczyć o większym zaangażowaniu oskarżonego M. K. w przestępcze działania oskarżonego W. P. niż to przedstawił Sąd Okręgowy oraz, że wyjaśnienie oskarżonego M. K., iż udzielał temu ostatniemu jedynie przyjacielskiej przysługi w przewożeniu R. K. i I. F. swoim samochodem są mało wiarygodne.

Poza tym Sąd nie zajął stanowiska odnośnie odtworzonych na rozprawie w dniu 30 maja 2012 r. rozmów telefonicznych pomiędzy oskarżonymi W. P. a M. K. z których protokół został w trybie art. 397 § 1 k.p.k. dołączony do apelacji prokuratora.

Z uwidocznionych zapisów wynika, że znajomość między oskarżonymi nie była okazjonalna ale miała charakter ściśle związany ze stawianymi obu oskarżonym zarzutami.

Brak odniesienia przez Sąd do tych dowodów spowodował, iż ocena zeznań R. K. i I. F. w części dotyczącej oskarżonego M. K. jest ułomna i nie może pozostać pod ochroną przepisu art. 7 k.p.k.

Ponieważ ocena tych dowodów ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie należało przeto wyrok w części uniewinniającej oskarżonego M. K. uchylić i sprawę przekazać Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

W ocenie Sądu Apelacyjnego ponowna analiza zeznań R. K. i I. F. w połączeniu z innymi wskazanymi dowodami może spowodować inną ich ocenę, a co z tym idzie przesądzić o odpowiedzialności karnej lub jej braku oskarżonego M. K..

Natomiast apelacja obrońcy oskarżonego W. P. (1) jest oczywiście bezzasadna.

Sąd Okręgowy wbrew sugestiom obrońcy oskarżonego dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych dotyczących udziału i roli oskarżonego W. P. w przypisanych mu czynach przestępczych w oparciu o wszechstronną i wnikliwą analizę materiału dowodowego ocenionego zgodnie z regułami określonymi w art. 7 k.p.k.

Odnośnie przestępstwa przypisania oskarżonemu w pkt IV (pkt I aktu oskarżenia) wyroku Sąd swoje ustalenia oparł przede wszystkim na delecjach R. K..

Jej wyjaśnienia wskazują, że to oskarżony W. P. był inicjatorem i „mózgiem” dokonanego przestępstwa na szkodę P. D. (1) w wyniku realizacji przestępczego zamierzenia przy kupnie działki przy ul. (...) w W.. R. K., która zgodnie z założeniami przestępczymi udawała właścicielkę działki, A. Z. (1), opisała bardzo dokładnie okoliczności związane z tym przestępstwem, nie pomijając swojego w im udziału. Jej relacje zostały potwierdzone zeznaniami świadków A. Z., H. J., P. D., D. M. (pracownika Agencji (...)), D. K. czy też A. B., który przechowywał część dokumentacji dotyczącej nieruchomości przy ul. (...). Zeznania R. K. są jednoznaczne i stanowcze. W rezultacie sam oskarżony W. P. przyznał się do popełnienia tego przestępstwa wyjaśniając w sposób niewiarygodny, że działał pod przymusem. Nie przedstawił jednak w tym zakresie żadnych dowodów.

Zwrócić należy uwagę, że wypowiedzi R. K. znalazły potwierdzenie w sporządzonym akcie notarialnym oraz w treści opinii biegłych z zakresu badań dokumentów.

Z kolei ustalenia co do przestępstw przypisanych oskarżonemu W. P. w pkt V i VI wyroku znajdują w pełni potwierdzenie w zeznaniach I. F. (1), które zostały poświadczone przez J. Z. (1), W. P. (4), K. Z. (2), A. R., A. (...)-J. oraz wykazem połączeń telefonicznych
(k. 1093-1123), z którego wynika, iż oskarżony w sprawie sprzedaży działki przy ul. (...) kontaktował się z L. J..

Dowody wskazane wyżej Sąd omówił w sposób obszerny i przekonujący wskazując na ich zbieżność oraz zgodność z dokumentami administracyjnymi oraz bankowymi.

Ustalenia Sądu znajdują potwierdzenie w zeznaniach pokrzywdzonych D. i M. S. (1) oraz w opinii biegłego z zakresu badań dokumentów.

Należy podkreślić, że w bezpośredniej konfrontacji I. F. pomawiał oskarżonego W. P. o dokonanie tych przestępstw (k. 3767-69).

Fakt popełnienia przestępstw na szkodę Banku (...) XX Oddziału (...), (...) Banku, (...) Banku SA oraz pozostałych na szkodę J. Ś. i T. Ś. został udowodniony zeznaniami I, F., J. Z., AL. (...), a także wyjaśnieniami R. J., zeznaniami D. B. (1), J. P. (1), S. W., E. L. (1), M. S. (2), A. K. oraz pokrzywdzonych a także dokumentami bankowymi oraz opiniami biegłych z zakresu pisma porównawczego.

Szczególną uwagę należy zwrócić na zeznania świadka J. P. (1), która udawała właścicielkę mieszkania nr (...) przy ul. (...) w W. E. L. (2), oraz D. B. (1), które bardzo silnie obciążały oskarżonego W. P. nie przemilczając okoliczności także niekorzystnych dla siebie.

Podnieść też trzeba, że sam oskarżony W. P. przyznał się do czynu z pkt VII aktu oskarżenia tj. X wyroku podając niewiarygodnie że działał w stanie zagrożenia przez inną osobę, której tożsamości jednak nie chciał ujawnić.

W tym miejscu można jedynie zwrócić uwagę, że to oskarżony groźbami wymuszał presje na podporządkowanie sobie J. P. i D. B. o czym osoby te zeznawały.

Na sam koniec rozważań co do treści apelacji należy podnieść, że obrońca skupił się na krytycznej ocenie zeznań R. K. i I. F. zapominając iż delecje tych osób Sąd oceniał w powiązaniu z innymi dowodami szeroko omówionymi w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku.

Na marginesie wspomnieć należy, iż biegły psycholog w wydanej opinii na k. 5043-45 ocenił zeznania R. K. złożone w postępowaniu przygotowawczym za przekonujące.

Kwalifikacja prawna czynów przestępczych przypisanych oskarżonemu W. P. jest prawidłowa, zaś wymierzona kara za poszczególne przestępstwa jak też kara łączna pozbawienia wolności nie mogą być uznane za zbyt surowe.

Zważyć bowiem trzeba, że kary zostały wymierzone w dolnych granicach ustawowego zagrożenia, oraz na rozmiar szkód wyrządzonych osobom pokrzywdzonym a nadto, że uprzednio oskarżony był już sądownie karany.

Z tych więc wszystkich powodów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

W tym miejscu należy zauważyć, iż Sąd Apelacyjny w sposób nie- zręczny zredagował brzmienie wyroku przez niepotrzebne zawarcie zwrotu, iż „zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób”, skoro żadnej zmiany wyroku nie było. Był to ze strony Sądu lapsus językowy nie powodujący żadnych skutków procesowych.

Z dalszej jego bowiem treści wynika jasno, że zaskarżone orzeczenie wobec oskarżonych W. P. i J. S. zostało utrzymane w mocy, zaś wobec oskarżonego M. K. wyrok został uchylony.

Link :
Orzeczenie Sądowe
Sąd Apelacyjny w Szczecinie z 2013-06-07
Wydział :
II Wydział Karny
Sygnatura :
II AKa 56/13
Hasła :
Środki Karne
Przepisy :
art. 437 § 2 k.p.k.
Treść :

Sygn. akt II AKa 56/13

UZASADNIENIE

D. H. został oskarżony o to, że:

I. W okresie od początku lipca 2011 roku do dnia 20 lipca 2011 roku wG.. działając w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru samodzielnie oraz wspólnie i w porozumieniu z P. W. przy ulicy (...) z wynajmowanego mieszkania oznaczonego numerem (...), dokonał przywłaszczenia artykułów gospodarstwa domowego w postaci

lodówki o wartości 400 zł,

mikrofalówki o wartości 400 zł,

odkurzacza o wartości 250 zł,

oraz pralki o wartości 899 zł,

czym działał na szkodę R. B.

tj. O czyn z art. 284§ 2kk w zw. z at.12kk

II. W dniu 31 maja 2011r w G.. przy ul. (...) na terenie restauracji (...), działając wspólnie i w porozumieniu z P. W. dokonał zaboru w celu przywłaszczenia portfela o wartości l00zł z zawartością dowodu osobistego, prawa jazdy, dowodu rejestracyjnego pojazdu A. (...) o nr rej. (...), ubezpieczenia OC, karty płatniczej (...) oraz pieniędzy w kwocie lOOzł czym działali na szkodę K. C..

tj. o czyn z art. 278§5kk w zb. z art. 275 §lkk w zb. z art. 276 kk w zw. z art. ll§2kk

III. W dniu 4 lutego 2011r w G. przy ul. (...) działając wspólnie i w porozumieniu z P. R. , na niestrzeżonym parkingu osiedlowym, po uprzednim wybiciu szyby w drzwiach samochodu m-ki F. (...) o nr rej (...), z jego wnętrza dokonali zaboru w celu przywłaszczenia radioodtwarzacza m-ki M. czym spowodowali łączne straty w wysokości 400zł czym działano na szkodę M. W. tj. o czyn z art.279§lkk

IV. W okresie od 26/27 czerwca 2011r w G. przy ul. (...). (...) działając wspólnie i w porozumieniu P. R., na niestrzeżonym parkingu osiedlowym po uprzednim wybiciu szyby w drzwiach samochodu m-ki A. (...) o nr rej. (...) z jego wnętrza dokonali zaboru w celu przywłaszczenia radioodtwarzacza m-ki K. (...) czym spowodowali straty łączne w kwocie 1500zł czym działano na szkodę J. B.

tj. o czyn z art.279§lkk

V. W okresie od 01 do 20 lipca 2011r. w G. przy ul. (...) na terenie Parkingu sklepu (...) działając wspólnie i w porozumieniu P. R., po uprzednim wybiciu szyby w drzwiach samochodu m-ki R. o nr rej. (...) z jego wnętrza dokonali zaboru w celu przywłaszczenia radioodtwarzacza m-ki B. czym spowodowali straty w kwocie 150 zł czym działano na szkodę T. L. i M. C.

tj. o czyn z art.279§lkk

VI. W okresie od 11 do 20 czerwca 2011r w G. przy ul. (...) działając wspólnie i w porozumieniu P. R., po uprzednim wybiciu szyby w drzwiach samochodu m-ki G. (...) o nr rej. (...) z jego wnętrza dokonali zaboru w celu przywłaszczenia radioodtwarzacza m-ki P. czym spowodowali straty w kwocie 320 zł czym działano na szkodę K. Ż..

tj. o czyn z art.279§lkk

VII. W dniu 24 czerwca 2011 roku w B. w (...)działając wspólnie i w porozumieniu z P. R. posługując się przy tym niebezpiecznymi narzędziami w postaci metalowych młotków, w zamiarze bezpośrednim pozbawienia życia A. D., zadając pokrzywdzonemu co najmniej dwa uderzenia młotkiem w głowę, skutkujące powstaniem dwóch wewnątrzczaszkowych złamań kości czaszki z wgnieceniami w okolicach sklepienia czaszki o powierzchni około 5x5 cm wraz ze stłuczeniem mózgu, krwotokami podtwardówkowymi i podpajęczynówkowymi oraz wykształceniem mocnego obrzęku mózgu, dokonując przy tym zaboru w celu przywłaszczenia dwóch samochodów osobowych tj. samochodu marki B. (...) rok produkcji 2006 r. o (...) i wartości 18.990 Euro ( 78.624 złotych) oraz samochodu marki M. (...) rok produkcji 2003r. (...)o (...) i wartości 11.890 Euro (49.462 złotych) stanowiących własność (...) Bank (...) z siedzibą w M., powodując u pokrzywdzonego A. D. ciężki uszczerbek na zdrowiu to jest chorobę długotrwałą i realnie zagrażającą życiu w postaci dwóch wewnątrzczaszkowych złamań kości czaszki z wgnieceniami w okolicach sklepienia czaszki o powierzchni około 5x5 cm wraz ze stłuczeniem mózgu, krwotokami podtwardówkowymi i podpajęczynówkowymi , skutkujące powikłaniami w postaci prawostronnego spastycznego niedowładu połowiczego z towarzyszącymi objawami neurologicznymi, czym działano na szkodę A. D. i (...) Bank

tj. o czyn z art. 13§1 kk w zw. z art. 148§2 pkt 2 kk w zw. z art. 156 §1 pkt 2 kk w zw. z art.ll§2 kk

VIII. W dniu 15 lipca 2011 roku w P., przy ul. (...) działając wspólnie w porozumieniu z P. W. i P. R. dokonał zaboru w celu przywłaszczenia mienia to jest torebki damskiej wraz zawartością w postaci telefonu komórkowego marki S., pieniędzy w kwocie 90 złotych, okularów optycznych C. - C., dowodu osobistego, karty płatniczej banku (...) powodując straty w łącznej wysokości 970 złotych na szkodę L. K.

tj. o czyn z art.278§lkk w zw. z art. 275 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk

IX. W dniu 19 maja2011r w B. działając wspólnie i w porozumieniu z P. W. i D. H. po uprzednim włamaniu do biura Komisu (...) (...) M. @M. (...) mieszczącego w B. przy (...) (...) i zabraniu stamtąd oryginalnych kluczy dokonał zaboru w celu przywłaszczenia samochodu marki R. (...) o nr rej. (...) i wartości 16.500 Euro (68.475 złotych) wraz z zawartością w postaci elektronarzędzi i kabli o łącznej wartości 10.000 Euro (41.500 złotych) czym działał na szkodę obywatela Niemiec M. B.

tj. o przestępstwo z art. 279§lkk

P. R. został oskarżony o to, że

X.W dniu 08 czerwca 2011r. 09 czerwca 2011r. w G.przy ul. (...) dokonał przywłaszczenia mienia w postaci laptopa marki T. wraz z przenośnym Internetem w sieci (...)powodując łączne straty w wysokości 2.600zł na szkodę D. R. (1)

tj. o czyn z art.284§2kk,

XI. W dniu 18 czerwca 2011r wG.. przy ul. (...) kierował pojazdem m-ki F. (...) nr rej. (...) pomimo orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wydanemu przez Sąd Rejonowy w Gorzowie Wlkp. sygn. akt IIK 655/10 na okres 36 miesięcy przypadający na czas od 11.06.201 Or do 11.06.2013r.

tj. o czyn z art.244kk

XII. W dniu 4 lutego 2011r wG. przy ul. (...) działając wspólnie i w porozumieniu z D. H., na niestrzeżonym parkingu osiedlowym, po uprzednim wybiciu szyby w drzwiach samochodu m-ki F. (...) o nr rej (...), z jego wnętrza dokonali zaboru w celu przywłaszczenia radioodtwarzacza m-ki M. czym spowodowali łączne straty w wysokości 400zł działano na szkodę M. W.

tj. o czyn z art.279§lkk,

XIII.W okresie od 26/27 czerwca 2011r w G. przy ul. (...) (...)działając wspólnie i w porozumieniu D. H. , na niestrzeżonym parkingu osiedlowym po uprzednim wybiciu szyby w drzwiach samochodu m-ki A. (...) o nr rej. (...) z jego wnętrza dokonali zaboru w celu przywłaszczenia radioodtwarzacza m-ki K. (...) czym spowodowali straty łącżne w kwocie 1500zł czym działano na szkodę J. B.

tj. o czyn z art.279§lkk,

XIV. W okresie od 01 do 20 lipca 2011r w G. przy ul. (...) na terenie Parkingu sklepu (...) działając wspólnie i w porozumieniu D. H., po uprzednim wybiciu szyby w drzwiach samochodu m-ki R. o nr rej. (...) z jego wnętrza dokonali zaboru w celu przywłaszczenia radioodtwarzacza m-ki B. czym spowodowali straty w kwocie 150 zł czym działano na szkodę T. L. i M. C.

tj. o czyn z art.279§lkk

XV. W okresie od 11 do 20 czerwca 2011r w G.. przy ul. (...) działając wspólnie i w porozumieniu D. H., po uprzednim wybiciu szyby w drzwiach samochodu m-ki G. (...) o nr rej. (...) z jego wnętrza dokonali zaboru w celu przywłaszczenia radioodtwarzacza m-ki P. czym spowodowali straty w kwocie 320 zł czym działano na szkodę K. Ż.

tj. o czyn z art.279§lkk

XVI. W dniu 24 czerwca 2011 roku w B. w (...)działając wspólnie i w porozumieniu z D. H. posługując się przy tym niebezpiecznymi narzędziami w postaci metalowych młotków, w zamiarze bezpośrednim pozbawienia życia A. D., zadając pokrzywdzonemu co najmniej jedno uderzenie młotkiem w głowę, skutkujące powstaniem dwóch wewnątrzczaszkowych złamań kości czaszki z wgnieceniami w okolicach sklepienia czaszki o powierzchni około 5x5 cm wraz ze stłuczeniem mózgu, krwotokami podtwardówkowymi i podpajęczynówkowymi oraz wykształceniem mocnego obrzęku mózgu, dokonując przy tym zaboru w celu przywłaszczenia dwóch samochodów osobowych tj. samochodu marki B. (...) rok produkcji 2006 r. o (...) i wartości 18.990 Euro (78.624 złotych) oraz samochodu marki M. (...) rok produkcji 2003r. (...) o (...) i wartości 11.890 Euro (49.462 złotych) stanowiących własność(...) Bank (...) z siedzibą w M., powodując u pokrzywdzonego A. D. ciężki uszczerbek na zdrowiu to jest chorobę długotrwałą i realnie zagrażającą życiu w postaci dwóch wewnątrzczaszkowych złamań kości czaszki z wgnieceniami w okolicach sklepienia czaszki o powierzchni około 5x5 cm wraz ze stłuczeniem mózgu, krwotokami podtwardówkowymi i podpajęczynówkowymi, skutkujące powikłaniami w postaci prawostronnego spastycznego niedowładu połowiczego z towarzyszącymi objawami neurologicznymi, czym działano na szkodę A. D. i (...) Bank

tj. o czyn z art. 13 §1 kk w zw. z art. 148 § 2 pkt 2 kk w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk

XVII. W dniu 15 lipca 2011 roku w P., przy ul. (...) działając wspólnie w porozumieniu z P. W. i D. F. dokonał zaboru w celu przywłaszczenia mienia w postaci torebki damskiej wraz zawartością w postaci telefonu komórkowego marki S. (...) (...) pieniędzy w kwocie 100 złotych, okularów optycznych C.C., okularów przeciwsłonecznych, dowodu osobistego, karty płatniczej banku (...) powodując straty w łącznej wysokości 970 złotych na szkodę L. K.

tj. o czyn z art.278§lkk w zw. z art. 275 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk

XVIII. W dniu 19 maja 2011 r w B. działając wspólnie i w porozumieniu z P. W. i D. H. po uprzednim włamaniu do biura Komisu (...) (...) M. @M. (...) mieszczącego w B. przy (...) (...) i zabraniu stamtąd oryginalnych kluczy dokonał zaboru w celu przywłaszczenia samochodu marki R. (...) o nr rej. (...) i wartości 16.500 Euro (68.475 złotych) wraz z zawartością w postaci elektronarzędzi i kabli o łącznej wartości 10.000 Euro (41.500 złotych) czym działał na szkodę obywatela Niemiec M. B.,

tj. o przestępstwo z art. 279§lkk

P. W. została oskarżona o to, że

XIX.W okresie od początku lipca 2011 roku do dnia 20 lipca 2011 roku w G.. działając w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru wspólnie i w porozumieniu z D. H. przy ulicy (...) z wynajmowanego mieszkania oznaczonego numerem (...), dokonała przywłaszczenia artykułów gospodarstwa domowego w postaci:

lodówki o wartości 400 zł.,

mikrofalówki o wartości 400 zł,

oraz odkurzacza o wartości 250 zł,

czym działano na szkodę na szkodę R. B. tj. o czyn z art.284§2kk w zw. art. 12 kk

XX.W dniu 31 maja 2011r wG.. przy ul. (...) na terenie restauracji (...), działając wspólnie i w porozumieniu z D. H. dokonała zaboru w celu przywłaszczenia portfela o wartości lOOzł z zawartością dowodu osobistego, prawa jazdy, dowodu rejestracyjnego pojazdu A. (...) o nr rej. (...), ubezpieczenia OC, karty płatniczej (...) oraz pieniędzy w kwocie lOOzł czym działali na szkodę K. C..

tj. o czyn z art. w art. 278 §5kk w zb. z art. 275 §lkk w zb. z art. 276kk w zw. z art. ll§2k

XXI. W dniu 24 czerwca 2011 roku w B. w(...)udzieliła z D. H. i P. R. pomocnictwa do przestępstwa rozboju w ten sposób, że podwiozła samochodem osobowym marki O. (...) o numerach rejestracyjnych (...) D. H. i P. R. wraz z niebezpiecznymi narzędziami w postaci metalowych młotków w okolice biura (...) i oczekiwała na nich, czym ułatwiała dokonanie zaboru w celu przywłaszczenia dwóch samochodów osobowych tj. Samochodu osobowego marki B. (...) rok produkcji 2006 r. o (...) i wartości 18.990 Euro (78.624 złotych) oraz samochodu osobowego marki M. (...) rok produkcji 2003r. (...) o (...) i wartości 11.890 Euro (49.462 złotych) czym działano na szkodę A. D. i właściciela samochodów (...) Bank (...) z siedzibą w M.

tj. O czyn z art. 18 § 3 kk w zw. z art. 280§2kk

XXII. W dniu 15 lipca 2011 roku w P., przy ul. (...) działając wspólnie w porozumieniu z P. R. i D. H. dokonała zaboru w celu przywłaszczenia mienia w postaci torebki damskiej wraz zawartością w postaci telefonu komórkowego marki S. (...) (...), pieniędzy w kwocie 100 złotych ,okularów optycznych C.C. , okularów przeciwsłonecznych , dowodu osobistego , karty płatniczej banku (...) powodując straty w łącznej wysokości 970 złotych na szkodę L. K.

tj. O czyn z art.278§lkk w zw. z art. 275 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk

XXIII. W dniu 19 maja 2011r w B. działając wspólnie i w porozumieniu z D. H. i P. R. po uprzednim włamaniu do biura Komisu (...) (...) M. @M. (...) mieszczącego w B. przy (...) (...)i zabraniu stamtąd oryginalnych kluczy dokonał zaboru w celuprzywłaszczenia samochodu marki R. (...) o nr rej. (...) i wartości 16.500 Euro (68.475 złotych) wraz z zawartością w postaci elektronarzędzi i kabli o łącznej wartości 10.000 Euro (41.500 złotych) czym działała na szkodę obywatela Niemiec M. B.

tj. o przestępstwo z art. 279§lkk

Wyrokiem z dnia 19 listopada 2012r. w sprawie IIK 100/12 Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim uznał oskarżonego D. H. za winnego dokonania wszystkich zarzucanych mu czynów:

1..czynu opisanego w pkt. I części wstępnej wyroku stanowiącego przestępstwo z art. 284 § 2 kk w zw. z art. 12 kk i za to na podstawie art. 284 § 2 kk wymierzył mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.

2.. w zakresie czynu opisanego w pkt. II uznano za winnego tego, że działając wspólnie i w porozumienia z P. W. dokonał zaboru w celu przywłaszczenia portfela o wartości 100 zł na szkodę K. C. co stanowi wykroczenie z art. 119 § 1 kw oraz za winnego tego, że dokonał kradzieży dowodu osobistego K. C. oraz dowodu rejestracyjnego pojazdu A. (...) o nr rej. (...) i polisy ubezpieczenia OC co stanowi przestępstwo z art. 275 § 1 kk w zw. z art. 276 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i za to za wykroczenie z art. 119 § 1 kw wymierzono mu karę 3 (trzech) miesięcy aresztu przy czym na podstawie art. 10 § 1 kw ustalono, iż kara ta nie podlega wykonaniu, natomiast za przestępstwo z art. 275 § 1 kk w zw. z art. 276 kk w zw. z art.11 § 2 kk na podstawie art. 275 § 1 kk w zw. z art. 11 §3 kk wymierzono mu karę 5 (pięciu) miesięcy pozbawienia wolności.

3.czynów opisanych w pkt. III, IV, V, VI części wstępnej wyroku stanowiących przestępstwa z art. 279 § 1 kk ustalając, iż zostały one popełnione w warunkach ciągu przestępstw opisanym w art. 91 § 1 kk i za to na podstawie art. 279 § 1 kk w zw. z art. 91 § 1 kk wymierzył mu karę 1 (jednego) roku i 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności.

4. czynu opisanego w pkt. VII części wstępnej wyroku z tym ustaleniem, iż stanowi on zbrodnię z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 148 § 2 pkt. 2 kk w zw. z art. 280 §2 kk w zw. z art. 156 § 1 pkt. 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk oraz ustalając, że D. H. zadał dwa uderzenia młotkiem, a P. R. jedno uderzenie młotkiem i za to na podstawie art. 14 §1 kk w zw. z art. 148 §2 kk w zw. z art. 11 § 3 kk wymierzono mu karę 25 (dwudziestu pięciu) lat pozbawienia wolności,

5.. czynu opisanego w pkt. VIII części wstępnej wyroku stanowiącego przestępstwo z art. 278 § 1 kk w zw. z art. 275 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i za to na podstawie art. 278 § 1 kk w zw. z art. 11 § 3 kk wymierzono mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.

6. czynu opisanego w pkt IX części wstępnej wyroku stanowiącego przestępstwo z art. 279 § 1 kk ustalając, iż zostało popełnione wspólnie i w porozumieniu z P. W. i P. R. i za to na podstawie art. 279 § 1 kk wymierzono mu karę 1 (jednego) roku i 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności

Na podstawie art. 91 § 2 kk, 88 kk, połączono orzeczone wobec oskarżonego D. H. kary pozbawienia wolności i wymierzono mu karę łączną 25 (dwudziestu pięciu) lat pozbawienia wolności.

Oskarżonego P. R. uznano za winnego dokonania wszystkich czynów :

1.czynu opisanego w pkt. X części wstępnej wyroku stanowiącego przestępstwo z art. 284 § 2 kk i za to na podstawie art. 284 § 2 kk wymierzono mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności

2. czynu opisanego w pkt. XI części wstępnej wyroku stanowiącego przestępstwo z art. 244 kk i za to na podstawie art. 244 kk wymierzono mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.

3. czynów opisanych w pkt. od XII do XV części wstępnej wyroku stanowiących przestępstwa z art. 279 § 1 kk ustalając, iż zostały one popełnione w warunkach ciągu przestępstw opisanym w art. 91 § 1 kk, i za to na podstawie art. 279 § 1 kk w zw. z art. 91 § 1 kk wymierzono mu karę 1 (jednego) roku i 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności

4.czynu opisanego w pkt. XVI części wstępnej wyroku z tym ustaleniem, iż stanowi on zbrodnię z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 148 § 2 pkt. 2 kk w zw. z art. 280 §2 kk w zw. z art. 156 § 1 pkt. 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk oraz ustalając, że D. H. zadał dwa uderzenia młotkiem, a P. R. jedno uderzenie młotkiem i za to na podstawie art. 14 §1 kk w zw. z art. 148 §2 kk w zw. z art. 11 § 3 kk wymierzono mu karę 15 (piętnastu) lat pozbawienia wolności

5. czynu opisanego w pkt. XVII części wstępnej wyroku stanowiącego przestępstwo z art. 278 § 1 kk w zw. z art. 275 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i za to na podstawie art. 278 § 1 kk w zw. z art. 11 § 3 kk wymierzono mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.

6. czynu opisanego w pkt. XVIII części wstępnej wyroku stanowiącego przestępstwo z art. 279 § 1 kk ustalając, iż zostało ono popełnione wspólnie i w porozumieniu z P. W. i D. H. i za to na podstawie art. 279 § 1 kk wymierzono mu karę 1 (jednego) roku i 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności.

Na podstawie art. 91 § 2 kk, art. 86 §1 kk Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim wymierzył P. R. karę łączną 15 (piętnastu) lat pozbawienia wolności.

Tym samym wyrokiem Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim uznał oskarżoną P. W. za winną popełnienia wszystkich zarzucanych jej czynów :

1.czynu opisanego w pkt. XIX części wstępnej wyroku stanowiącego przestępstwo z art. 284 § 2 kk w zw. z art. 12 kk i za to na podstawie art. 284 § 2 kk wymierzył jej karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.

2. w zakresie czynu opisanego w pkt. XX uznał ją za winną tego, że działając wspólnie i w porozumienia z D. H. dokonała zaboru w celu przywłaszczenia portfela o wartości 100 zł na szkodę K. C. co stanowi wykroczenie z art. 119 § 1 kw oraz za winną tego, że dokonała kradzieży dowodu osobistego K. C. oraz dowodu rejestracyjnego pojazdu A. (...) o nr rej. (...) i polisy ubezpieczenia OC co stanowi przestępstwo z art. 275 § 1 kk w zw. z art. 276 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i za to za wykroczenie z art. 119 § 1 kw wymierza jej karę 3 (trzech) miesięcy aresztu przy czym na podstawie art. 10 § 1 kw ustalił, iż kara ta nie podlega wykonaniu, natomiast za przestępstwo z art. 275 § 1 kk w zw. z art. 276 kk w zw. z art. 11 § 2 kk na podstawie art. 275 §1 kk w zw. z art. 11 §3 kk wymierzył jej karę 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności.

3.ponadto w zakresie czynu XXI uznano ją za winną tego, że w dniu 24 czerwca 2011roku w B. w(...) wspólnie i w porozumieniu z D. H. i P. R. dokonała rozboju działając w ramach ustalonego podziału ról w ten sposób, że wspólnie wytypowali miejsce dokonania rozboju, podwiozła samochodem osobowym marki O. (...) o numerach rejestracyjnych (...) D. H. i P. R. wraz z niebezpiecznymi narzędziami w postaci metalowych młotków w okolice biura (...) następnie sprawdziła czy D. H. i P. R. dobrze ukryli niebezpieczne narzędzia w postaci młotków, których użyli wobec właściciela(...)dokonując w ten sposób zaboru w celu przywłaszczenia dwóch samochodów osobowych tj. samochodu osobowego marki B. (...) rok produkcji 2006 r. o (...) i wartości 18.990 Euro (78.624 złotych) oraz samochodu osobowego marki M. (...) rok produkcji 2003r. (...) o (...) i wartości 11.890 Euro (49.462 złotych) czym działała na szkodęA. D. i (...) Bank (...) z siedzibą w M. czym wyczerpała znamiona przestępstwa z art. 280 § 2 kk i za to na podstawie art. 280 § 2 kk wymierzono jej karę 4 (czterech) lat pozbawienia wolności

4. czynu opisanego w pkt. XXII części wstępnej wyroku stanowiącego przestępstwo z art. 278 § Î kk w zw. z art. 275 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i za to na podstawie art. 278 § 1 kk w zw. z art. 11 § 3 kk wymierzono jej karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności

5. czynu opisanego w pkt. XXIII części wstępnej wyroku stanowiącego przestępstwo z art. 279 § 1 kk i na podstawie art. 279 §1 kk wymierzył jej karę 1 (jednego) roku i 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności.

Na podstawie art. 85 kk, art. 86 §1 kk wymierzono oskarżonej P. W. karę łączną 4 (czterech) lat pozbawienia wolności.

Na podstawie art. 45 §1 kk Sąd orzekł wobec oskarżonych D. H. i P. W. przepadek korzyści osiągniętej z popełnionego przestępstwa na szkodę M. B. w kwocie po 5000 zł od każdego z nich, a od D. H. i P. R. przepadek korzyści osiągniętej z popełnionego przestępstwa na szkodę A. D. i (...) Bank (...) z siedzibą w M. w kwotach: od D. H. 12.200 zł, a od P. R. 300 zł.

Na podstawie art. 46 §1 kk orzeczono od oskarżonych D. H., P. R. i P. W. solidarnie obowiązek naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonego J. B. w kwocie 1500 zł.

Na podstawie art. 46 § 2 kk Sąd orzekł od oskarżonych D. H., P. R. i P. W. nawiązki na rzecz pokrzywdzonego A. D. w kwotach: P. R. i D. H. po 20.000 (dwadzieścia tysięcy) zł od każdego z nich, a od P. W. w kwocie 10.000 (dziesięć tysięcy) zł.

Na podstawie art, 63 § 1 kk zaliczono oskarżonym na poczet orzeczonych kar pozbawienia wolności okresy tymczasowego aresztowania:

P. W. od dnia 20.07.2011r. do dnia 20 lipca 2012r.

D. H. od dnia 20.07.2011r. do 02.08.2011r.

P. R. od dnia 20,07.2011r. do 05.08.201lr.

Na podstawie art. 624§ 1 kpk zwolniono oskarżonych od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych.

Apelacje od wyroku wnieśli prokurator, obrońcy oskarżonych D. H., P. R., P. W..

Prokurator Prokuratury Rejonowej w Gorzowie Wielkopolskim działając na zasadzie art. 425 § 1 kpk i art. 444 kpk wniósł apelację od powyższego wyroku w części dotyczącej orzeczenia o środkach karnych, przepadku korzyści majątkowej osiągniętej z popełnienia przestępstwa i obowiązku naprawienia szkody. Apelację wniósł na niekorzyść oskarżonych D. H., P. R. i P. W..

Powołując się na przepis art. 438 pkt 1 kpk wyrokowi zarzucił obrazę przepisu prawa karnego, a mianowicie art. 45 § 1 kk polegającą na orzeczeniu na podstawie tego przepisu wobec oskarżonych D. H. i P. R. przepadku korzyści majątkowej z tytułu popełnienia przestępstwa dokonanego na szkodę A. D. i (...) Bank (...) z siedzibą M. , mimo że zgodnie z treścią art. 45 § 1kk przepadku nie orzeka się w całości lub w części, jeżeli korzyść lub jej równowartość podlega zwrotowi pokrzywdzonemu lub innemu podmiotowi , która to obraza skutkowała nieorzeczeniem, na podstawie 46 § 1 kk, wobec oskarżonych D. H., P. R. i P. W. obowiązku naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonego (...) Bank (...) z siedzibą M..

Podnosząc powyższy zarzut wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uchylenie środka karnego w postaci przepadku korzyści majątkowej osiągniętej z popełnienia przestępstwa dokonanego na szkodę A. D. i (...) Bank (...) z siedzibą M. orzeczonego wobec oskarżonych D. H. w kwocie 12.200 złotych i P. R. w kwocie 300 złotych . Orzeczenie wobec oskarżonych D. H., P. R. i P. W. solidarnie obowiązku naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonego (...) Bank (...) z siedzibą M. poprzez zapłatę kwoty w łącznej wysokości 30.880 Euro ( 128.086 złotych ).

Obrońca oskarżonego D. H. na podstawie art.444 w zw. z art. 425§2kpk zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim w zakresie zarzutu VII części wstepnej wyroku.

Na postawie art. 427§1 i 4 kpk zarzucił wyrokowi obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 148 § 2 pkt 2kk ,polegajacą na niezasadnym przyjeciu, że D. H. działał z zamiarem bezposrednim pozbawienia życia pokrzywdzonego A. D., podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że działanie oskarżonego wypełnia wyłącznie znamiona przestepstwa okreslonego w art. 280§2 kk w zw. z art.156§1 pkt 2kk w zw. z art.11§2kk

Rażącą surowość kary polegającą na wymierzeniu oskarżonemu kary 25 lat pozbawienia wolności.

Na podstawie art. 427§1 i art. 437§2 oraz art.85kk obrońca wniósł o uchylenie wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej wymierzonej D. H., o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyjęcie, iż opisany czyn w punkcie VII części wstepnej wyroku wypałnia znamiona przestepstwa opisanego w art. 280§2 kk w zw. z art.156§1 pkt 2kk w zw. z art.11§2kk, o wymierzenie oskarzonemu nowej, łagodniejszej kary pozbawienia wolności.

Obrońca oskarżonego P. R. na podstawie art. 444 kpk oraz art. 425 § 1 kpk, zaskarżył powyższy wyrok w zakresie dotyczącym oskarżonego w pkt VIII - XIV sentencji orzeczenia - na jego korzyść.

Na podstawie art. 427 § 2 i art. 438 pkt 3 i 4 kpk wyrokowi temu zarzucił:

1.błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a mający zasadniczy wpływ na jego treść, polegający na niezasadnym przyjęciu tezy o działaniu oskarżonego P. R. z bezpośrednim zamiarem zabójstwa A. D. w sytuacji, gdy brak ku temu dostatecznych przesłanek w świetle zgromadzonego w przedmiotowej sprawie całokształtu materiału dowodowego (pkt XI komparycji wyroku),

niezależnie od powyższego:

2. rażącą niewspółmiemość - surowość wymierzonej oskarżonemu kary jednostkowej 15 lat pozbawienia wolności (pkt XI części dyspozytywnej judykatu) oraz kar jednostkowych za pozostałe czyny (pkt VIII-X, XII-XIII), a w konsekwencji kary łącznej 15 lat pozbawienia wolności (pkt XIV sentencji orzeczenia), nie uwzględniającą w dostatecznym stopniu całokształtu okoliczności przedmiotowej sprawy, w tym przede wszystkim jednoznacznie pozytywnej postawy procesowej P. R..

Na podstawie art 427 § 1 kpk i art. 437 § 2 kpk obrońca P. R. wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez:

1.przyjęcie, iż P. R. w zakresie czynu wskazanego w pkt XI sentencji orzeczenia nie działał z zamiarem bezpośrednim pozbawienia życia A. D., ale z zamiarem ewentualnym spowodowania ciężkiego uszczerbku na jego zdrowiu, w konsekwencji:

częściową zmianę kwalifikacji prawnej czynu wskazanego w powyższym tirecie poprzez wyeliminowanie z niej art. 148 § 2 pkt 2 kk oraz art. 13 § 1 kk, ewentualnie:przyjęcie, iż P. R. w zakresie czynu wskazanego w pkt XI części dyspozytywnej wyroku działał z zamiarem ewentualnym, nie zaś bezpośrednim, niezależnie od powyższego: wymierzenie P. R. za poszczególne czyny kar jednostkowych we względniejszym wymiarze, a w konsekwencji kary łącznej pozbawienia wolności we względniejszym wymiarze.

Obrońca P. W. zaskarżył powyższy wyrok w punkcie XVII czyn z art. 280§2 kk) i XX ( kara łączna)

zaskarżonemu wyrokowi zarzucił :

1.błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku i mający wpływ na jego treść, a polegający na tym, iż sąd nie znalazł podstaw do zastosowania wobec oskarżonej dobrodziejstwa nadzwyczajnego złagodzenia kary przewidzianego w art. 60§1 kk ,art, 60§3 kk lub art. 60§4 kk, pomimo, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy daje pełne podstawy do zastosowania wobec oskarżonej nadzwyczajnego złagodzenia kary -zgodnie zresztą z wnioskiem rzecznika oskarżenia złożonym we wnioskach końcowych, przy zgodzie co do tego obrońcy oskarżonej. ( art. 438 pkt 3 kpk)

2.rażącą niewspółmierność- surowość orzeczonej wobec oskarżonej kary pozbawienia wolności - zarówno jednostkowej ( czyn z art. 280§2 kk) jak i kary łącznej - wynikający z niezastosowania wobec oskarżonej dobrodziejstwa nadzwyczajnego złagodzenia kary jak i niedostrzeżenia licznych okoliczności łagodzących po stronie oskarżonej.( art. 438 pkt 4 kpk).Wskazując na powyższe obrońca P. W. wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku - poprzez zastosowanie do czynu opisanego w punkcie XVII wyroku instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary z art. 60§1 kk lub art. 60§3 kk i w konsekwencji wymierzenie jej za czyn opisany w tym punkcie kary 2 lat pozbawienia wolności - zgodnie z żądaniem rzecznika oskarżenia i w konsekwencji wymierzenie jej kary łącznej w tej samej wysokości.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja Prokuratora okazała się w pełni zasadna. Poczas wystąpienia po zamknięciu przewodu sądowego prokurator na podstawie art. 49a kpk wniósł o zasądzenie solidarnie od oskarżonych D. H., P. R. i P. W. na rzecz (...) Bank (...) z siedzibą M. odszkodowania tytułem obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestepstwem. Ponadto prokurator wniósł o zasądzenie na rzecz pokrzywdzonego A. D. nawiązki w kwotach po 20.000 (dwadzieścia tysięcy) od P. R., D. H. i od P. W.. W zaskarżonym wyroku Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim nie bacząc na treść art.45§1 zdanie drugie kk na podstawie art. 45 §1 kk orzekł wobec oskarżonych od D. H. i P. R. przepadek korzyści osiągniętej z popełnionego przestępstwa na szkodę A. D. i (...) Bank (...) z siedzibą w M. w kwotach: od D. R. 12.200 zł, a od P. R. 300 zł, a na podstawie art. 46 § 2 kk Sąd orzekł od oskarżonych D. H., P. R. i P. W. nawiązki na rzecz pokrzywdzonego A. D. w kwotach: od P. R. i D. H. po 20.000 (dwadzieścia tysięcy) zł od każdego z nich, a od P. W. w kwocie 10.000 (dziesięć tysięcy) zł.

Zgodnie z art. 45 § 1 zdanie drugie kk przepadku nie orzeka się w całości lub w części, jeżeli korzyść lub jej równowartość podlega zwrotowi pokrzywdzonemu lub innemu podmiotowi.

Wobec wniosku uprawnionego podmiotu zgodnie z art. 46§1kk sąd zobligowany był do orzeczenia od sprawców rozboju obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem, a tym samym w związku z treścią art.45§1kk Sąd zwolniony był od orzekania środka karnego przepadku osiągniętej korzyści majątkowej. Art. 45 § 1 in fine k.k. zawiera bowiem klauzulę przewidującą pierwszeństwo praw podmiotów trzecich przed orzeczeniem przepadku korzyści majątkowej lub jej równowartości na rzecz Skarbu Państwa, innymi słowy przepadku korzyści lub jej równowartości nie orzeka się, jeżeli korzyść ta podlega zwrotowi pokrzywdzonemu lub innemu uprawnionemu podmiotowi.

Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny w Szczecinie na podstawie art. 437§1i §2kpk zmienił wyrok w zaskarżonej części i uchylił orzeczenie w punkcie XXI wyroku o przepadku na podstawie art. 45§1kk korzyści osiągniętej z przestępstwa popełnionego na szkodę A. D. i (...) Bank (...) z siedzibą w M. w kwocie 12200 złotych od oskarżonego D. H., a w kwocie 300 złotych od P. R., a na podstawie art. 46§1kk zasądził solidarnie od D. H. i P. R. oraz P. W. na rzecz pokrzywdzonego (...) Bank (...) z siedzibą M. kwotę 128.086 złotych tytułem naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem. Sąd podzielając pogląd oskarżyciela zasądził obowiązek naprawienia szkody poprzez solidarne zobowiązanie wszystkich współsprawców.zgodnie bowiem ze stanowiskiem Sądu Najwyższego “Orzeczenie środka karnego, przewidzianego w 46 § 1 k.k., dopuszczalne jest również w postaci solidarnego zobowiązania współsprawców przestępstwa do naprawienia wyrządzonej szkody, w całości albo w części" (vide uchwała SN z dnia 13 grudnia 2000 r., IKZP 40/00, OSNKW 2001, nr 1-2, poz. }.Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu Apelacyjnego w Katowicach, że "wysokość odniesionych zysków z przestępstwa przez poszczególnych oskarżonych oraz stopień ich wkładu w całość akcji przestępczej ma drugoplanowe znaczenie przy nakładaniu na działających w ramach uzgodnionego podziału ról współsprawców obowiązku z art.46§1 k.k." (wyrok SA w Katowicach z dnia 13 czerwca 2011 r., II AKa 146/11LEX nr 1001360).

Apelacje obrońców oskarżonych Sąd Apelacyjny uznał za oczywiście bezzasadne.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego wyroku stwierdzić trzeba, że Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim dokonał w sprawie prawidłowych ustaleń faktycznych, zgromadził kompletny materiał dowodowy zgodnie z wymogami art. 2 § 2 k.p.k. i dokonał zgodnie z art. 410 k.p.k. ujawnienia i analizy całokształtu tak zgromadzonego materiału dowodowego. Ocenił go zaś w sposób chroniony zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 7 k.p.k.), co pozwoliło z kolei na dokonanie prawidłowych ustaleń faktycznych, w tym również w zakresie zamiaru towarzyszącego oskarżonym w chwili czynu. Sąd Okręgowy nie naruszając żadnych przepisów, ani wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego wydał zatem trafny wyrok. Podkreślenia przy tym wymaga wysoki poziom uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które jest logiczne, szczegółowe i zgodne z wymogami prawa. W tym zaś uzasadnieniu Sąd meriti prawidłowo ocenił zebrane dowody, a w szczególności prawną stronę zachowania oskarżonego, co pozwala na odwołanie się do jego treści w szerokim zakresie, bez potrzeby ponownego przytaczania szczegółowej argumentacji. Podkreślić natomiast trzeba, że w przeciwieństwie do tegoż uzasadnienia, argumentacja zawarta w apelacjach obrońców, jawiła się jako zupełnie nieprzekonująca i pomijała czasami wręcz podstawowe dla rozstrzygnięcia sprawy dowody i okoliczności, a w szczególności treść konsekwentnych wyjaśnień P. R., które Sąd meriti przyjął za podstawę ustaleń stanu faktycznego. Sąd Apelacyjny w pełni zatem podziela zawartą w części motywacyjnej ocenę dowodów, uznając ją za logiczną oraz zgodną z zasadami doświadczenia życiowego, co w konsekwencji pozwoliło na przypisanie oskarżonym zbrodni usiłowania zabójstwa.

Istota apelacji obrońcy D. H. i obrońcy P. R. sprowadza się do stwierdzenia, że oskarżonym niezasadnie przypisano działanie z zamiarem bezpośrednim zabójstwa w sytuacji, gdy brak ku temu dostatecznych przesłanek w świetle zgromadzonego w sprawie całokształtu materiału dowodowego. Według obrońcy P. R. oskarżony ten od początku nie dopuszczał do siebie myśli o pozbawieniu życia A. D., udział w zamachu na zdrowie pokrzywdzonego wymusił na nim współsprawca napadu D. H., ponadto uderzył pokrzywdzonego tylko raz i uczynił to lekko, bez użycia siły, na wyraźne żądanie drugiego z napastników. Z kolei z opinii biegłego z zakresu medycyny sądowej wynika, że dwa główne ciosy, które spowodowały najpoważniejsze obrażenia czaszkowo-mózgowe zostały zadane gdy pokrzywdzony znajdował się w pozycji stojącej względnie pochylonej, o czym świadczą ślady krwi na ścianie. Zostały zadane z dużą siłą, co prowadzi do przyjęcia słuszności tezy, iż osobą która spowodowała te najpoważniejsze obrażenia był wyłącznie D. H.. Z tych powodów zdaniem obrońcy za właściwą kwalifikację wobec P. R. należy przyjąć przyjętą częściowo z wyeliminowaniem art.13 § 1kk w zw. z art.148 § 2 pkt 2 kk. Z kolei obrońca D. H. kwestionując przyjęty przez Sąd I instancji zamiar bezpośredni zabójstwa zakwestionował przyjętą przez Sąd interpretację opinii biegłego, który w ustnej opinii przed Sądem podał, że dwie rany głowy połączone ze złamaniem czaszki powstały najprawdopodobniej w jednym rzucie, stwierdzenie biegłego nie pozwala na przypisanie tych uderzeń D. H., który od początku wyjaśniał, że po pierwszym uderzeniu pokrzywdzonego w głowę wybiegł z pomieszczenia na zewnątrz, a do środka wbiegł P. R.. W ocenie obrońcy D. H. nie ma żadnego dowodu wskazującego, że D. H. dwukrotnie uderzył pokrzywdzonego w głowę. Poza tym obrońca błędnie podnosi, że nie zdołano jednoznacznie wyjaśnić, który z oskarżonych wypowiedział słowa, aby pójść dobić pokrzywdzonego. Zabrane młotki miały służyć wyłącznie obezwładnieniu pokrzywdzonego, żaden z oskarżonych nie miał zamiaru dokonać jego zabójstwa.

Tak przedstawionego stanowiska skarżących, postulującego przyjęcie kwalifikacji z art. 280 § 2kkw zb. z art. 156 § 1 pkt 2 k.k w zw. z art. 11 §2 kk. w realiach przedmiotowej sprawy, nie sposób jednak zaakceptować. Ocena prawna działania oskarżonych w zakresie objętego apelacją czynu jest jednak wbrew odmiennym twierdzeniom apelacji trafna, oparta na przekonującej argumentacji, której nie są w stanie podważyć skarżący. W kontekście zaś oceny zachowania oskarżonych pod kątem wypełnienia znamion przestępstwa rozboju i uszkodzenia ciała bądź usiłowania zabójstwa, którą to kwestionują w wywiedzionych apelacjach obrońcy, stwierdzić należy, że rację ma Sąd Okręgowy, iż w zachowaniu oskarżonych należy dopatrzyć się chęci pozbawienia pokrzywdzonego życia. Problematyka ta została szeroko omówiona przez Sąd pierwszej instancji w pisemnych motywach wyroku i również nie nasuwa żadnych zastrzeżeń. Wskazać trzeba, że zamiar popełnienia zbrodni zabójstwa nie jest, jak zdają się sugerować skarżący, nacechowany jakimś wyjątkowym, szczególnym zabarwieniem woli, czy szczególnie negatywnym stosunkiem do pokrzywdzonego. Podstawą ustalenia zamiaru sprawcy przestępstwa musi być całokształt okoliczności podmiotowych i przedmiotowych zdarzenia, które dopiero razem i we wzajemnym powiązaniu pozwalają na jednoznaczne odtworzenie procesów psychicznych jakie towarzyszyły sprawcom w chwili popełniania przez nich czynu zabronionego. Słusznie Sąd Okręgowy stwierdził, że przy ustalaniu zamiaru zabójstwa w działaniu oskarżonych należy mieć na uwadze umiejscowienie ciosów, sposób ich zadania, siłę ciosów, rodzaj użytych narzędzi oraz stwierdzony charakter obrażeń, a mianowicie ich głębokość, rozległość, które bezwzględnie nakazują przyjęcie działania z zamiarem bezpośrednim pozbawienia życia. Zdaniem Sądu Apelacyjnego obaj oskarżeni mieli świadomość, że zadają cios wyjątkowo niebezpiecznym narzędziem w głowę, gdzie znajduje się najważniejszy dla życia ludzkiego organ – mózg, którego uszkodzenie grozi utratą życia lub ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu, przy czym P. R. miał świadomość, że cios zadaje w miejsce, gdzie wcześniej urazy zadał D. H.. Wbrew twierdzeniom obrońcy D. H. Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim dokonał prawidłowej oceny opinii sądowo-medycznej biegłego z zakresu medycyny sądowej. Wbrew twierdzeniom skarżącego, że biegły w ustnej opinii podał, ze nie można ustalić okoliczności powstania obrażeń w oparciu o stwierdzone obrażenia głowy, a w konsekwencji wg obrońcy nie można wyprowadzać wniosku, że D. H. zadał dwa najbardziej niebezpieczne ciosy Sąd oparł przede wszystkim swoje ustalenia nie tylko na ustnej, ale na pisemnej opinii w powiązaniu z innymi dowodami, a szczególnie stwierdzonymi podczas oględzin plamami krwi na ścianie. Biegły W. C. stwierdził, że wszystkie obrażenia powstały w zbliżonym czasie. Rany tłuczone głowy z otwartymi złamaniami czaszki powstały w wyniku silnie działających urazów skierowanych prostopadle do powierzchni ciała i zadanych narzędziem twardym tępokrawędzistym. Według biegłego takim narzędziem mógł być np. obuch młotka. Biegły stwierdził, czego nie dostrzegł obrońca D. H., że nie jest możliwe precyzyjne ustalenie okoliczności ich powstania, a nie ustalenie w ogóle. Na rozprawie k. 3683 biegły podał, że w świetle zebranego materiału dowodowego, zeznań, eksperymentu, z całą pewnością można powiedzieć, że dwie rany tłuczone ze złamaniem kości pokrywy czaszki powstały w wyniku narzędzia tępego względnie tępokrawędzistego, którym mógł być każdy przedmiot o tych cechach w tym również obuch młotka. W odniesieniu do ran tłuczonych głowy ze złamaniem kości czaszki to biorąc pod uwagę cały materiał dowodowy w tym materiał poglądowy w postaci zdjęć zrobionych przez niemiecką policję, śladów biologicznych, wyjaśnień oskarżonych może powiedzieć w kategoriach prawdopodobieństwa, że te dwie rany tłuczone głowy ze złamaniem kości czaszki najprawdopodobniej powstały w jednym rzucie to jest jedna po drugiej, ale która pierwsza a która druga nie potrafił określić. Wszystkie powstały w stosunkowo zbliżonym czasie. W oparciu zatem o wyjaśnienia oskarżonych i opinię biegłego oraz pozostałe dowody Sąd prawidłowo dokonał ustaleń ról poszczególnych oskarżonych i ustaleń które obrażenia spowodował poszczególny sprawca. Poza tym prawidłowo Sąd uznał, powołując trafne stanowiska judykatury, ze w przypadku działania wspólnie i w porozumieniu w zamiarze pozbawienia życia pokrzywdzonego współdziałający ponoszą odpowiedzialność za zabójstwo niezależnie od tego czyj cios lub ciosy spowodowały ostatecznie skutek śmiertelny. Sąd uzasadnił także współsprawstwo oskarżonych i wykazał warunek niezbędny współsprawstwa czyli porozumienie oznaczające wzajemne uzgodnienie wszystkich współsprawców woli popełnienia przestępstwa i świadome współdziałanie w akcji przestępnej. Wbrew twierdzeniom obrońcy D. H. Sąd Okręgowy rozważał kwestię wypowiadanych słów o dobiciu pokrzywdzonego i prawidłowo przyjął w oparciu o konsekwentne od początku w śledztwie wyjaśnienia P. R., że to oskarżony D. H. powiedział P. R., aby poszedł i dobił pokrzywdzonego. Sąd szczegółowo i transparentnie wykazał, dlaczego nie dał wiary wyjaśnieniom P. R. złożonym na rozprawie kiedy pod presją oskarżonego D. H. starał się odwołać te wyjaśnienia, a później skruszony napisał do Sądu pismo, w którym wyjawił motywy i powody swojej postawy na procesie. Na tę okoliczność Sąd przesłuchał nawet dodatkowych świadków funkcjonariuszy policji i właściwie ocenił ich zeznania. Ponadto słusznie Sąd meriti pokreślił, że o zamiarze zabójstwa pokrzywdzonego świadczy zachowanie D. H. i P. R. po wyjściu D. H. z biura komisu, który mimo świadomości, że pokonał pokrzywdzonego zadając mu silne ciosy, powodując upadek pokrzywdzonego na podłogę i utratę przytomności - i jak zauważa Sąd Okręgowy - miał możliwość bez przeszkód dokonania zaboru samochodów, jednak nie poprzestał na takim obezwładnieniu pokrzywdzonego – tylko powiedział do P. R., aby poszedł do środka i dobił pokrzywdzonego. Słowa te jednoznacznie wskazują na zamiar bezpośredni zabójstwa. Poza tym istotne jest, że P. R. wszedł do środka biura i widząc leżącego nieprzytomnego pokrzywdzonego zakrwawionego i z obrażeniami głowy wykonał prośbę czy polecenie współsprawcy „ dobij go” i zadał pokrzywdzonemu cios młotkiem w głowę, osobie która była w stanie zagrożenia życia. Zatem obrońca oskarżonego P. R. i obrońca D. H. swoje wnioski o braku u oskarżonych owego zamiaru pozbawienia życia, wyprowadzili z błędnych założeń . Taka zaś ocena dokonana przez apelujących pomijała cały szereg bardzo ważnych i prawidłowo ustalonych przez sąd I instancji kwestii. Obrońca D. H. zupełnie bowiem pominął, że oskarżony D. H. zadał młotkiem dwa jeden po drugim silne ciosy w głowę pokrzywdzonego powodując złamanie kości czaszki i upadek pokrzywdzonego, który stracił przytomność i zaraz po tym wyszedł na zewnątrz biura i powiedział do P. R., aby wszedł i dobił A. D.. Użył słowa dobij, mającego jednoznaczny wydźwięk i znaczenie, a P. R. wykonał polecenie i po wejściu widząc leżącego we krwi pokrzywdzonego uderzył go młotkiem w lewą stronę głowy . W konsekwencji zadanych pokrzywdzonemu trafnych ciosów doznał on ciężkiego uszczerbku na zdrowiu to jest długotrwałej i realnie zagrażającej życiu choroby . Oskarżeni pozostawili pokrzywdzonego, zabrali samochody i nie interesowali się losem pokrzywdzonego. Dzięki interwencji osoby z zewnątrz udzielono mu pomocy medycznej i przeżył. Okoliczności te nie pozostawiały zbyt wielu wątpliwości, co do tego jaki zamiar powstał u oskarżonych i jawią się one jako decydujące. Bez interwencji medycznej pokrzywdzony mógł nie przeżyć. Powyższe okoliczności miały niewątpliwie duże znaczenie dla oceny zamiaru oskarżonych. Takie zachowanie w okolicznościach czynu jednoznacznie wskazuje, że oskarżeni działali z chęci pozbawienia życia pokrzywdzonego w zamiarze bezpośrednim.

W przekonaniu Sądu Apelacyjnego nie zachodzą podstawy do uwzględnienia wywiedzionych apelacji obrońców obu oskarżonych D. H. i P. R. w zakresie orzeczenia o karze. Przechodząc zatem do omówienia istoty wniesionych środków odwoławczych, należy zauważyć, że rażąca niewspółmierność kary zachodzi jedynie wtedy, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć zasadniczy wpływ na wymiar kary, można przyjąć, że zachodziłaby wyraźna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez Sąd I instancji, a karą jaką należałoby wymierzyć w instancji odwoławczej, w następstwie prawidłowego zastosowania dyrektyw wymiaru kary przewidzianych w art. 53 k.k. i art. 54 k.k. Stwierdzić także należy, iż nie chodzi tu o każdą ewentualną różnicę w ocenach co do wymiaru kary, ale o różnicę tak zasadniczej natury, że karę dotychczas wymierzoną nazwać byłoby można – również w potocznym tego słowa znaczeniu – „rażąco” niewspółmierną w stopniu nie dającym się zaakceptować. Niewspółmierność kary zachodzi zatem wtedy, gdy orzeczona kara za przypisane przestępstwo nie uwzględnia należycie stopnia winy oskarżonego i społecznej szkodliwości czynu oraz nie realizuje w wystarczającej mierze celu kary w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, z jednoczesnym uwzględnieniem celów wychowawczych i zapobiegawczych (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dn. 30.11.1990r., WR 363/90, OSNKW 1991, Nr 7-9, poz. 39, z dn. 02.02. 1995r., II KRN 198/94, OSP 1995, Nr 6, poz. 18).

Kara taka chociaż mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, jest rażąco surowa, jeżeli nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy, a zatem gdy w społecznym odczuciu jest karą niesprawiedliwą. Taka zaś sytuacja w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Słusznie bowiem Sąd Okręgowy przyjął, że czyn oskarżonych cechował się bardzo wysoką społeczną szkodliwością jak też stopień jego winy obu oskarżonych był znaczny. Oskarżony D. H. i P. R., aby osiągnąć korzyść majątkową. godzili w jedno z najważniejszych dóbr prawnych jakim jest ludzkie zdrowie i życie, poświęcili życie i zdrowie ludzkie dla zdobycia mienia. Nie bez znaczenia pozostają również okoliczności dotyczące osób oskarżonych, którzy mają negatywne opinie w środowisku, w przeszłości byli już karani sądownie, D. H. odbywał nawet karę pozbawienia wolności, ale nie przyniosło to jak do tej pory pożądanych rezultatów i nie powstrzymało go przed popełnieniem kolejnego czynu zabronionego. Okoliczności popełnionego przestępstwa są zaś na tyle obciążające, że wymagały orzeczenia kary izolacyjnej, a oskarżeni, którzy wykazali się znaczną demoralizacją muszą być poddani dłuższemu oddziaływaniu w warunkach zakładu karnego.

Oceniając zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karach zasadniczych uznać należało, że kary te wymierzone zostały prawidłowo, różnicując przy tym rolę poszczególnych oskarżonych w inkryminowanym zdarzeniu, akcentując dominującą rolę D. H. i dokonanie przez niego czynności, mających kluczowe znaczenie dla usiłowania zabójstwa- to on zadał najbardziej poważne obrażenia, które spowodowały ciężkie skutki. Nadto Sąd trafnie uwzględnił okoliczności obciążające i łagodzące, na co wskazuje lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Tym samym brak jest powodów, aby uznać, że wymierzone kary nosiły cechy rażącej surowości. Słusznie bowiem Sąd Okręgowy przyjął, że czyn oskarżonych cechował się bardzo wysoką społeczną szkodliwością, a strona przedmiotowa działania oskarżonych jawiła się jako wysoce naganna. Kary wymierzone oskarżonym są zatem współmierne do stopnia społecznej szkodliwości popełnionego przez nich czynu i nie przekraczają stopnia winy. Spełnią też w wystarczającym stopniu cele w zakresie społecznego oddziaływania oraz cele zapobiegawcze i wychowawcze jakie mają osiągnąć wobec oskarżonych.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy w sposób szczegółowy wykazał dlaczego mimo usiłowania zabójstwa wymierzył oskarżonemu D. H. karę szczególną 25 lat pozbawienia wolności. Sąd Apelacyjny w pełni podziela tę argumentację.

Istota prewencyjnego oddziaływania kary polega na wpływaniu także poprzez niezbędną, to jest konieczną surowość na kształtowanie postaw moralnych, organizujących społeczeństwa, wiarę w nie i ufność w celowość przestrzegania norm systemów je tworzących. Orzeczona kara powinna zatem mieć także wpływ na każdego, kto w jakikolwiek sposób dowiedział się o przestępstwie i zapadłym orzeczeniu. Względy społeczne oddziaływania kary są podyktowane potrzebą przekonania społeczeństwa o nieuchronności kary za naruszanie dóbr prawem chronionych, nieopłacalnością zamachów na te dobra, wzmożenia poczucia odpowiedzialności, ugruntowania poszanowania prawa i wyrobienia właściwego poczucia sprawiedliwości i poczucia bezpieczeństwa. Kara jest również jednym z ważnych środków zwalczania przestępczości tak w sensie jej funkcji odstraszającej jak i w zakresie kształtowania społecznie pożądanych postaw. Ma wdrażać osoby skazane do poszanowania zasad porządku prawnego i zasad współżycia społecznego i tym samym przeciwdziałać powrotowi do przestępstwa.( wyrok SA w Gdańsku z 09.05.2002r.sygn.akt IIAKa 526/01 KZS 2002/10/69; wyrok SA w Lublinie z dnia 12.01.2006r. sygn. akt IIAKa 290/05). Zdaniem Sądu Apelacyjnego wymierzenie D. H. kary 25 lat pozbawienia wolności jest właściwe i wyraża trafną ocenę okoliczności o jakich mowa w art. 53 kk. Kara ta ma charakter przede wszystkim eliminacyjny. Ze względu na bardzo długi czas izolacji skazanego trudno jej przypisywać pełnienie funkcji resocjalizacyjnych. Utrwalone orzecznictwo wyraża pogląd, że karę tę należy stosować w stosunku do takich sprawców, którzy ze względu na znaczny stopień zdemoralizowania, a w przypadku oskarżonego z pewnością mamy do czynienia, wymagają szczególnie długiego okresu izolacji od społeczeństwa. Karę 25 lat pozbawienia wolności należy stosować w przypadkach najcięższych przestępstw, gdy okoliczności obciążające zdecydowanie przeważają nad okolicznościami łagodzącymi. I tak jest w przypadku D. H., u którego brak jest okoliczności łagodzących. Jednocześnie Sąd nie wyznaczył surowszych ograniczeń do skorzystania przez oskarżonego z warunkowego przedterminowego zwolnienia niż te przewidziane w art. 78 kk, co daje mu szansę na wcześniejszy powrót do społeczeństwa i normalnego życia. Zależy to jednak tylko od oskarżonego, czy z tej szansy skorzysta.

Także kary jednostkowe wymierzone P. R. za przypisane mu pozostałe czyny nie są w ocenie Sadu Apelacyjnego rażąco niewspółmierne. Są one adekwatne do stopnia społecznej szkodliwości czynów, a także uwzględniają okoliczności łagodzące i obciążające związane z osobą sprawcy.

Odnosząc się do zarzutów apelacji obrońcy P. W. stwierdzić należy, że ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji w zakresie przypisanego jej czynu z art. 280 § 2 kk nie budzą zastrzeżeń. Są one oparte na wynikach przewodu sądowego i nie zawierają błędów logicznych czy faktycznych. Sąd ocenił dowody bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów oraz właściwie i trafnie ocenił postawę oskarżonej zarówno w śledztwie jak i w postępowaniu jurysdykcyjnym. Wbrew twierdzeniom obrońcy Sąd nie dokonał błędu nie znajdując podstaw do zastosowania wobec oskarżonej dobrodziejstwa nadzwyczajnego złagodzenia kary przewidzianego w art. 60 § 1,2, 3 i 4kk. We wnioskach końcowych faktycznie oskarżyciel publiczny wnioskował o zastosowanie wobec oskarżonej art. 60 §1kk, nie wnosił jednak o zastosowanie art. 60 § 3kk lub 60 § 4kk - k. 3748. Obrońca oskarżonej wnosił o uwzględnienie wniosku oskarżyciela i zastosowanie art.60 §1kk. Brak wniosku o zastosowanie art.60 § 3 kk nie obligowało Sądu do podania w uzasadnieniu wyroku dlaczego nie zastosował wobec oskarżonej tej instytucji. Natomiast z art. 60 § 4kk Sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary tylko na wniosek prokuratora, a jak wynika z zapisu protokołu rozprawy taki wniosek nie został złożony.

Odnosząc się do wniosków o zastosowanie art. 60 §1kk w uzasadnieniu wyroku Sąd wykazał rzeczowo dlaczego P. W. nie zasługuje na zastosowanie wobec niej nadzwyczajnego złagodzenia kary k. 3901-3903. Przede wszystkim oceniając wyjaśnienia P. W. Sąd Okręgowy podkreślił k. k.3874, że oskarżona nie ujawniła wszystkich okoliczności czynu, a w swoich wyjaśnieniach dozowała wiedzę na temat czynu z art. 280 §2kk. Na początku ukrywała swoją wiedzę na temat przedmiotów zabranych z bagażnika przez oskarżonych, dopiero w późniejszych przyznała, ze widziała, że zabrali młotki, na rozprawie natomiast w odpowiedzi na wiele pytań zasłaniała się brakiem pamięci, twierdząc, że chce o tym zapomnieć. W wyjaśnieniach oskarżonej Sąd I instancji dopatrzył się negatywnego nastawienia do P. R. oraz zdecydowanie pozytywnego do D. H., który nadal jest jej chłopakiem. Zdaniem Sądu o ile przedstawiona przez nią sekwencja zdarzeń nie budzi wątpliwości, o tyle kwestie dotyczące wzajemnych relacji między oskarżonymi P. R. i D. H., jakie były ustalenia przed pójściem do komisu, kto był pomysłodawcą są w ocenie Sądu meriti przedstawione nieobiektywnie i celowe jest w tym wypadku zasłanianie się niepamięcią.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem judykatury i literatury na dobrodziejstwo nadzwyczajnego złagodzenia kary zasługuje współsprawca, który ujawni istotne okoliczności popełnienia przestępstwa. Chodzi tu o okoliczności prawdziwe, pozwalające ustalić i udowodnić popełnienie czynu przez wszystkich sprawców. Przewidziana w art. 60 § 3 k.k. wysoka premia w postaci obligatoryjnego nadzwyczajnego złagodzenia kary nie przysługuje sprawcy, który dozuje opisane w tym przepisie informacje oraz sprawcy, który pozoruje ujawnienie informacji, czyli przekazuje je wówczas, gdy ma już świadomość, że organy powołane do ścigania przestępstw wiadomości te już posiadają. Owo "ujawnienie" łączyć się musi z wszechstronnym wyjaśnieniem okoliczności przestępstwa, roli poszczególnych współdziałających osób, a w tym także i roli ujawniającego, nadto winno też zawierać informacje o wyrządzonej szkodzie i podziale zysków. wyrok SA w Katowicach z 09.06.2011r.sygn.akt IIAKa 178/11 KZS 2011/9/69).

LEX nr 1001364 ). Z kolei SA w Krakowie w wyroku z dnia 25.09.2012r. IIAKa 133/12 stwierdził, że art. 60 § 3 k.k. obliguje sąd do stosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary, gdy spełnione są warunki ujawnienia przez sprawcę współdziałającego z innymi osobami istotnych okoliczności popełnienia przestępstwa. Chodzi tu o okoliczności prawdziwe, pozwalające ustalić i udowodnić popełnienie go przez wszystkich sprawców. Zaprzeczenie przez oskarżonego jego pierwotnym wyjaśnieniom stanowi przeszkodę do skorzystania przezeń z dobrodziejstwa tej instytucji. Zmieniając wyjaśnienia, oskarżony starał się utrudnić ustalenie rzeczywistego przebiegu przestępstwa, by umożliwić swemu wspólnikowi uniknąć odpowiedzialności.( KZS 2012/10/35,lex1274940). Akceptując w pełni to stanowisko i przyjmując je za własne Sąd Apelacyjny w Szczecinie przenosząc je na grunt przedmiotowej sprawy w pełni podziela ocenę wyjaśnień oskarżonej zaprezentowaną przez Sad Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim. P. W. faktycznie dozowała istotne okoliczności czynu, nie ujawniła wszystkich okoliczności, pominęła naradę oskarżonych kiedy ustalali szczegóły napadu, nie ujawniała wiedzy na temat narzędzi przestępstwa, umniejszała rolę D. H. i swojej osoby. Podczas pierwszego przesłuchania 21.07.2012r. k.79-83, deklarując wolę ujawnienia okoliczności czynów, o których miała wiedzę wyjaśniła, że do B.pojechali spontanicznie , a nie w celu dokonania napadu, w sytuacji kiedy o celu wyjazdu wyjaśnił 20.07.2012r. D. H.. Nadto nie ujawniła faktu rozważań oskarżonych i narady w samochodzie tylko podała, że oskarżeni poszli do bagażnika coś wyjęli i zabrali ze sobą, kazali jej czekać, aż przyjdą. Nie pamiętała czy powiedzieli, że przyjadą samochodem czy samochodami. Dodała, że powiedziała D. H., aby nic złego nie robili. Po 20-30 minutach podjechały dwa samochody, któryś krzyknął, aby jechała za nimi. Była wystraszona sytuacją, bo nie wiedziała co zrobili. Nie pytała o nic, cała się trzęsła ze strachu. W G. pytała D. H. co zrobili i powiedział, że zrobili krzywdę . Później w G. zobaczyła młotek, opisała moment pozbycia się młotka. W kolejnym przesłuchaniu 27.07.2012r. podała, że była świadoma tego co oni idą robić. Wcześniej byli w komisie oglądać auta, nie mieli pieniędzy, nie potrafiła podać czy o razu mieli młotki. Nie wie , w którym momencie je zabrali, pytali odchodząc czy coś widać. Kiedy po ucieczce wsiadła do samochodu kierowanego przez D. H., D. H. powiedział, że zrobili krzywdę, uderzając pokrzywdzonego w głowę. Mówił, ze uderzył jeden raz i mężczyzna upadł. Nie mówiła o roli P. R.. Na czwartym przesłuchaniu k. 1351-1355 P. W. ujawniła, że po powrocie do G. rozmawiała z D. H. i powiedział jej, że uderzył pokrzywdzonego jeden raz , a P. R. więcej razy, widział to przez okno. Dodał, że było dużo krwi. Na rozprawie podtrzymała swoje wyjaśnienia, ale odpowiadając na pytania twierdziła, ze nie wie po co jechali do B. i jak przebiegało zdarzenie, oskarżeni szli do komisu, aby zrobić krzywdę pokrzywdzonemu i ukraść auta, mieli uderzyć go młotkami, które mieli w samochodzie, nie widziała, że te młotki leżą w samochodzie. Plan pojawił się na miejscu, nie wie czyj był pomysł, rozmawiali miedzy sobą , ale ich nie słuchała. Nie pamięta czy brali młotki. Nie jest w stanie powiedzieć o co chodziło ze zrobieniem krzywdy pokrzywdzonemu, nie wie czy oskarżeni rozmawiali o zdarzeniu. Dopiero w G. dowiedziała się od D. H., że uderzyli tego mężczyznę, że ten oskarżony uderzył go tylko raz. Nie uczestniczyła w rozmowie, nie było chyba mowy, ze mają zabić .Nie pamięta czy mówili po co P. R. uderzył pokrzywdzonego po uderzeniu go przez D. H.. Przyznała, że prosili ja jak szli do komisu, czy widać schowane młotki. W świetle tych niekonsekwentnych wyjaśnień Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu meriti, że P. W. dozowała posiadaną wiedzę, umniejszała swoją rolę i rolę D. H., niecałkowicie wyjaśniła okoliczności czynu, kwestie posiadanych narzędzi, zadawanych ciosów pokrzywdzonemu, a tym samym nie zasługuje na dobrodziejstwo nadzwyczajnego złagodzenia kary i status małego świadka koronnego. W ten sposób niewątpliwie starała się pomóc D. H.. Zasłanianie się niepamięcią podczas rozprawy także dyskwalifikuje ją do zastosowania art.60 §3kk.

Również za zasadną uznał Sąd argumentację Sądu I instancji dotyczącą braku warunków do zastosowania art. 60 § 1 i 2 kk.. Fakt, że P. W.

jest osobą młodocianą nie może powodować automatycznie zastosowania wobec niej nadzwyczajnego złagodzenia kary. „Młodocianość”i względy wychowawcze kary stanowią punkt wyjściowy do oceny czy można zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, ponadto bierze się pod uwagę stopień społecznej szkodliwości czynu, sposób i okoliczności popełnienia przestępstwa oraz okoliczności związane z osobą sprawcy. W chwili popełnienia czynu oskarżona nie była karana i jest to jedyna okoliczność przemawiająca na jej korzyść. Mimo młodego wieku nie uczyła się, dyscyplinarnie została zwolniona ze szkoły z uwagi na wagarowanie. Przed napadem na przestrzeni od maja 2011r. dokonała 2 przestępstw, a po dokonaniu napadu w lipcu 2011r. kolejnych dwóch, nie uczyła się i nie pracowała, żyła z oskarżonym D. H. i korzystała z pieniędzy pochodzących z dokonanych wspólnie z nim bądź przez niego przestępstw, utrzymywała zatem kontakty z osobami karanymi, akceptowała ich sposób życia. Oskarżona mogła dokonać właściwego wyboru zgodnego z zasadami porządku prawnego, mogła mieszkać z rodzicami i kontynuować naukę, wybrała jednak życie polegające na popełnianiu przestępstw i czerpaniu z tego korzyści. Uczyniła to dopiero po uchyleniu aresztowania. Konstatacja Sądu meriti, że P. W. nie daje gwarancji, że w przyszłości będzie przestrzegała porządku prawnego i nie zasługuje na nadzwyczajne złagodzenie kary jest trafna. Miała bowiem właściwe wzorce w domu, zapewnioną szkołę, a dobrowolnie z tego zrezygnowała na rzecz życia z osobą karaną, popełniania przestępstw i czerpania korzyści z popełnianych przestępstw.

Zgodnie z przyjętym orzecznictwem sądów art. 60 § 2 k.k. wymaga do nadzwyczajnego złagodzenia kary wyjątkowości, nieprzeciętności i nadzwyczajności przypadków. Nie mogą to być zwyczajnie uzasadnione przypadki. Aby zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary należy zawsze stwierdzić, że stopień zawartości bezprawia, którego odzwierciedleniem ma być wymierzona kara, nie uzasadnia wymiaru kary nawet w wysokości równej dolnej granicy ustawowego zagrożenia. Wynik tego bilansu musi jednoznacznie wskazywać na przewagę okoliczności łagodzących, co w odniesieniu do dolnej granicy ustawowego zagrożenia przewidzianego za dane przestępstwo prowadzić musi do uznania jej za zbyt surową. Innymi słowy, przeprowadzona w kontekście pozostałych dyrektyw wymiaru kary analiza prowadzi do wniosku, że celowym jest wymierzyć karę nadzwyczajnie złagodzoną, aby w ten sposób zapewnić spełnienie celów kary. (wyrok SA we Wrocławiu z dnia 15 lutego 2012r. II AKa 13/12.). Przepis art. 60 §2kk stanowi, że instytucję nadzwyczajnego złagodzenia kary stosuje się w szczególnie uzasadnionych wypadkach, to znaczy, że w świetle okoliczności podmiotowych i przedmiotowych danego przestępstwa kara wymierzona w dolnej granicy ustawowego zagrożenia byłaby niewspółmiernie surowa. Biorąc pod uwagę okoliczności dokonanego czynu rozboju na A. D., wysoki stopień społecznej szkodliwości czynu i wysoki stopień winy oskarżonej należy stwierdzić, że Sąd Okręgowy dokonał prawidłowej oceny, że nie zasługuje ona na nadzwyczajne złagodzenie kary. Oskarżona miała pełną świadomość w jakim celu jedzie do B., była obecna podczas rozmowy gdy oskarżeni planowali dokonanie napadu, wiedziała, że biorą ze sobą młotki, aby użyć ich przeciwko pokrzywdzonemu, oceniała nawet czy są dobrze ukryte, jak podkreślała obawiała się, ze zrobią nimi krzywdę, a mimo tej świadomości nie przeciwdziała popełnieniu czynu, akceptowała działania współsprawców, czekała na nich w samochodzie , wiedziała, że oskarżeni idą do komisu ukraść drogie samochody, wartości 128 086 złotych, po czynie zaś korzystała z korzyści, jeździła samochodem, a następnie korzystała z pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży tych pojazdów. Z powyższych względów nie można uznać, że stopień bezprawia jest niski, a kara w wymiarze 4 lat, czyli w granicach ustawowego zagrożenia, zbliżona do dolnej granicy jest rażąco niewspółmierna.

Z uwagi zaś na zastosowaną zasadę absorpcji przy wymierzeniu kary łącznej zarzut rażącej surowości tej kary jest chybionym.

O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 634 k.p.k. w zw. z art. 624 § 1 k.p.k. i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23.06.1973r. o opłatach w sprawach karnych (tekst jedn. Dz. U. 1983 Nr 49, poz. 223 z późn. zm.).

Link :
Orzeczenie Sądowe
Sąd Apelacyjny w Szczecinie z 2013-05-16
Wydział :
II Wydział Karny
Sygnatura :
II AKa 56/13
Przewodniczący :
Andrzej Olszewski
Sędziowie :
Stanisław Kucharczyk,
,do SA Małgorzata Puczko,
Protokolant :
St. sekr. sądowy Jorella Atraszkiewicz
Hasła :
Środki Karne
Przepisy :
art. 437 § 2 k.p,k.
Treść :

Sygn. akt II AKa 56/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 maja 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Szczecinie, II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący:

SSA Andrzej Olszewski

Sędziowie:

SA Stanisław Kucharczyk

SO del. do SA Małgorzata Puczko (spr.)

Protokolant:

St. sekr. sądowy Jorella Atraszkiewicz

przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej Wiesławy Palejko

po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2013 r. sprawy

1)  D. H. ,

2)  P. R. ,

oskarżonych z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 2 k.k. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.k.
w zw. z art. 11 § 2 k.k. i innych

3)  P. W. ,

oskarżonej z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 280 § 2 k.k. i innych

z powodu apelacji wniesionych przez prokuratora wobec wszystkich oskarżonych oraz obrońców oskarżonych

od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp.

z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II K 100/12

I.  zmienia zaskarżony wyrok wobec D. H., P. R. i P. W. w ten sposób, że:

1.  uchyla orzeczenie w punkcie XXI wyroku o przepadku na podstawie
art. 45 § 1 k.k. korzyści osiągniętej z przestępstwa popełnionego na szkodę A. D. i (...) Bank (...) z siedzibą
w M. w kwocie 12 200 (dwanaście tysięcy dwieście) złotych od oskarżonego D. H., a w kwocie 300 (trzysta) złotych od P. R.,

2.  na podstawie art. 46 § 1 k.k. zasądza solidarnie od D. H., P. R. i P. W. na rzecz (...) Bank (...) z siedzibą w M. kwotę 128 086 (sto dwadzieścia osiem tysięcy osiemdziesiąt sześć) złotych tytułem naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem;

II.  w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy, uznając apelacje wszystkich obrońców oskarżonych za oczywiście bezzasadne;

III.  zasądza od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa po 1/3 wydatków za postępowanie odwoławcze i wymierza im opłaty za drugą instancję:

- oskarżonemu D. H. i P. R.

w kwotach po 600 (sześćset) złotych,

- oskarżonej P. W. w kwocie 400 (czterysta) złotych.

Link :
Artykuły rss
Sędziowskie normy produkcyjne
Co jakiś czas słychać skargi, że sędzia był nieprzygotowany, nie znał akt... i ja w te (...)
Więźniowie na rzecz środowiska
Jak co roku Służba Więzienna włączyła się do międzynarodowej kampanii ekologicznej „Sprzątanie Świata – Polska 2014”, (...)
Przyjazne przesłuchanie - seminarium FDN i MS
9 października Ministerstwo Sprawiedliwości oraz Fundacja Dzieci Niczyje zorganizowały seminarium „Przyjazne przesłuchiwanie dzieci oraz innych szczególnych (...)
1/222