Sobota 23 czerwca 2018 Wydanie nr 3771

Nie może zabraniać ujawniania informacji o naruszeniach praw człowieka

05.07.2013 / ebos/hfpcz Nie może zabraniać ujawniania informacji o naruszeniach praw człowieka  

Wedle informacji prasowych Edward Snowden – były pracownik Agencji Bezpieczeństwa Narodowego USA ujawnił informacje dotyczące inwigilowania przez władze USA zarówno obywateli USA jak i cudzoziemców. Za działania te został oskarżony przez władze USA na podstawie ustawodawstwa antyszpiegowskiego.

Z deklaracji Snowdena wynika, że ujawniając informacje o naruszeniach praw człowieka przez władze USA działał w interesie publicznym. Zdaniem Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka żadne prawo nie może zabraniać ujawniania informacji o naruszeniach praw człowieka, natomiast ujawnianie takich informacji stanowi akt korzystania z wolności wypowiedzi.

Jednocześnie należy podkreślić, że władze USA – jak do tej pory – nie wykazały, aby szkoda wynikająca z naruszenia tajemnicy państwowej była w tym wypadku większa niż interes publiczny wynikający z ujawnienia tej informacji - tłumaczy HFPCz.

Fundacja – zwłaszcza wobec doniesień w sprawie traktowania w areszcie innego whistleblowera – Bradleya Manninga – wyraża również zaniepokojenie, że w wypadku wydania Edwarda Snowdena do USA grozić mu będzie w czasie detencji przedprocesowej nieludzkie traktowanie, przez co jego ekstradycja do USA nie powinna mieć miejsca.

Helsińska Fundacja Praw Człowieka podziela stanowisko Human Rights Watch wskazujące na brak w USA realnej ochrony dla osób, które w interesie publicznym ujawniają tajne informacje o naruszeniach praw człowieka. Fundacja przywołuje jednocześnie w tym kontekście orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawach Guja przeciwko Mołdowie (2008), a zwłaszcza Bucur i Toma przeciwko Rumunii (2013), w których Trybunał – wobec znacznie łagodniejszych sankcji niż te, które grożą Edwardowi Snowdenowi – dostrzegając przewagę interesu publicznego nad ewentualnymi szkodami wywołanymi upublicznieniem tajnych informacji – stwierdził naruszenia wolności przekazywania informacji bez ingerencji władz publicznych.

Odnosząc się do informacji, że Snowden złożył m. in. do władz polskich wniosek o azyl, należy podkreślić, że istnieje możliwość złożenia takiego wniosku, także podczas pobytu za granicą. Decyzję w sprawie udzielenia azylu wydaje Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców za zgodą Ministra Spraw Zagranicznych. Jednak celem przeprowadzenia pełnego postępowania o udzielenie azylu Edward Snowden powinien przybyć na terytorium RP – uniemożliwia mu to brak ważnego paszportu. Należy stwierdzić, że wypowiedzi kluczowych polskich polityków odnośnie braku zgody na udzielenie azylu są przedwczesne. Zdaniem Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka decyzja w tej sprawie powinna być poprzedzona odpowiednim postępowaniem, w ramach którego ustalone zostaną wszystkie okoliczności sprawy, i zapaść w trybie przewidzianym przez prawo.

Inną niż azyl instytucją prawną jest status uchodźcy. Edward Snowden może złożyć wniosek o nadanie mu statusu uchodźcy na terytorium lub na granicy państwa będącego stroną Konwencji Genewskiej w sprawie statusu uchodźców. Państwo to powinno zapewnić mu wówczas wjazd i legalny pobyt na swoim terytorium. Jeśli Edward Snowden poprosi o status uchodźcy na granicy, powinien mieć możliwość wjazdu do danego państwa nawet nie posiadając ważnego paszportu. Następnie władze tego państwa powinny w sposób rzetelny ustalić, czy Snowdenowi grozi niebezpieczeństwo naruszenia jego praw ze strony władz USA i wydać decyzję w przedmiocie udzielenia mu ochrony. Należy podkreślić, że zgodnie z podstawową zasadą prawa międzynarodowego (tzw. zasada non-refoulment, zawarta w art. 33 ust. 1 Konwencji Genewskiej) nie można zawrócić uchodźcy do kraju, gdzie groziłoby mu prześladowania. Stronami Konwencji są m. in. Federacja Rosyjska, Ekwador i Austria.

Do władz polskich Edward Snowden mógłby złożyć wniosek o status uchodźcy tylko wówczas, gdyby znajdował się na terytorium lub na granicy RP. Może go jednak złożyć do władz państwa na terytorium bądź na granicy którego się znajduje – jeśli to państwo jest stroną Konwencji Genewskiej. Władze tego państwa będą wówczas zobowiązane do wszczęcia wobec niego postępowania o nadanie statusu uchodźcy.

Inne artykuły

Czerwone podeszwy butów Christian Louboutin mogą być znakiem towarowym

14.06.2018

Czerwone podeszwy w butach Christiana Louboutina spędzają sen z powiek nie tylko kobietom, ale też prawnikom. Dziś zatem krótka odpowiedź na krótkie pytanie: czy Christian Louboutin miał prawo wskazać czerwone podeszwy jako znak towarowy, czy też...

Nie taki sąd straszny

11.06.2018

W pobliżu sądu, w którym pracuję, znajduje się kilka szkół. Każdego dnia dziesiątki młodych ludzi przechodzi obok wielkiego, pięknego gmachu i pewnie mało kto zastanawia się, co jest za tymi drzwiami. Sądy większości ludziom znane są z...

Restrykcyjne przepisy przesunęły przemoc kibiców poza stadion

18.06.2018

Polska scena chuligańska, obok rosyjskiej, jest najlepiej rozwinięta w Europie - mówią w rozmowie z PAP socjologowie sportu. Według nich zbyt restrykcyjne przepisy "stadionowe" nie zmniejszyły skali przemocy wśród kibiców, a przesunęły to...

Nowe działania skarbówek ws. opodatkowania wykładowców - nieuzasadnione

28.05.2018

Nieuzasadnione są działania urzędów skarbowych, które chcą rozliczać uczelnie z tego, ile każdy z wykładowców wykonał w danym miesiącu pracy twórczej - uważa wiceminister nauki Piotr Müller. Resorty nauki i finansów w przyszłym tygodniu poszukają...

Bądź na bieżąco

Subskrybuj nasz bezpłatny newsletter, a będziesz na bieżąco z nowymi ogłoszeniami i komunikatami;
o spadkach, zasiedzeniach nieruchomości, depozytach sądowych, terminach rozpraw, wyrokach.

Podaj swój e-mail i otrzymuj najnowsze ogłoszenia bezpośrednio na swoją skrzynkę pocztową.

Przesyłając swój adres e-mail, zgadzam się na przetwarzanie przez Fundację ProPublika - KRS 0000595424 - podanych przeze mnie danych osobowych (e-mail) w celu otrzymywania zamówionego Newslettera.
Przyjmuję do wiadomości, że podanie danych jest dobrowolne oraz że przysługuje mi prawo dostępu do ich treści oraz ich poprawiania.