Wtorek 21 listopada 2017 Wydanie nr 3557

Archeologia sądowa – potencjał nieodkryty

29.04.2014 / ebos/nauka w polsce Archeologia sądowa – potencjał nieodkryty  

Enigmatyczna, nie do końca rozpoznawana przez środowisko naukowe, nieznana polskim organom ścigania, archeologia sądowa jest bardzo mocnym orężem w walce z przestępczością – przekonuje Krzysztof Dobrzański, archeolog.

Archeologia sądowa to poddziedzina archeologii, której głównym założeniem jest użycie metodyki badań archeologicznych na potrzeby organów ścigania. Jednak w Polsce nie jest w zasadzie praktykowana.

„Z niewiedzy wynikają problemy z jej właściwą definicją – traktowana jest jako dziedzina zajmująca się przestępczością wymierzoną w zabytki archeologiczne lub, co gorsza, wedle niektórych poglądów należy ją wiązać z przestępstwami dokonanymi... z pomocą zabytków!” – wylicza Dobrzański.

Możliwości archeologii sądowej są najczęściej wykorzystywane w czasie śledztw w sprawach kryminalnych lub przy ściganiu odpowiedzialnych za zbrodnie wojenne czy ludobójstwa – tą metodykę zastosowano przy badaniu masowych grobów w Katyniu, Rwandzie czy Argentynie. Korzysta z niej również Interpol – międzynarodowa organizacja policji.

Archeologia sądowa wywodzi się z USA. Tam została po raz pierwszy opisana w 1976 roku. Pierwsze podręczniki dotyczące dziedziny ukazały się w latach ’80 XX. Policja nie potrafiła obchodzić się ze znalezionymi kośćmi – trafiały do badań antropologicznych w złym stanie i we fragmentach, co dało asumpt do poszukiwania odpowiedniej metodyki. Okazało się, że naprzeciw wyszli archeolodzy wraz ze swoimi metodami. Obecnie na miejscach zbrodni zajmują się również pobieraniem próbek danych środowiskowych dla botaników czy entomologów oraz wstępną analizą antropologiczną.

„Współpraca archeologów z organami ścigania jest szeroko rozpowszechniona w Wielkiej Brytanii, USA, Australii i krajach Beneluksu. Działają tam organizacje rządowe skupiające archeologów sądowych jako biegłych, którzy służą policji na terenie całego kraju. Ich wkład niekiedy walnie przyczynia się do wykrycia sprawcy przestępstwa” – opowiada Dobrzański.

Archeologia sądowa wiąże się najczęściej z poszukiwaniem i technikami wydobycia zwłok, w taki sposób, aby pozyskać maksymalną ilość informacji dotyczących okoliczności zbrodni i w profesjonalny sposób zabezpieczyć ślady. Jak wyjaśnia Dobrzański, tylko doświadczony archeolog jest w stanie prześledzić i udokumentować zmiany w warstwach ziemi, w której zakopano zwłoki.

Archeolog też odpowie, jak procesy naturalne wpłynęły na miejsce w którym ciało spoczywało. Dzięki temu można dowiedzieć się jak długo tam leżało i jak się tam znalazło. W działaniach kryminalnych użyteczne są również metody nieinwazyjne stosowane w archeologii – zwłaszcza geofizyczne, w tym wykrywacze metalu.

W Polsce archeologia sądowa istnieje jako oddzielna specjalizacja jedynie na Uniwersytecie Wrocławskim, gdzie wykładana jest na Międzywydziałowych Studiach Podyplomowych Archeologii Sądowej. Niedawno ukazał się pierwszy polskojęzyczny podręcznik ne jej temat napisany pod redakcją dr. hab. Macieja Trzcińskiego zatytułowany „Archeologia sądowa w teorii i praktyce”. Jednak policja i prokuratura na razie nie korzystają z pomocy archeologów. „W Polsce nie spotkałem się ze sprawą kryminalną uwzględniającą wydobycie zwłok czy szczątków, w której uczestniczyłby archeolog” – dodaje.

Krzysztof Dobrzański ukończył archeologię na Uniwersytecie Wrocławskim. Napisał pracę magisterską na temat wykorzystania metod archeologicznych w kryminalistyce. Archeolog odbył półroczne praktyki w Dziale Techniki Kryminalistycznej Komendy Powiatowej Policji w Dzierżoniowie. Brał udział w wykładach prowadzonych przez Mike’a Groena, członka Netherlands Forensic Institute. Obecnie przygotowuje się do rozpoczęcia projektu badawczego na obszarze pola bitwy z 1939 pod Mokrą, którego jednym z celów jest odnalezienie i ekshumacja nieodkrytych dotąd zwłok poległych żołnierzy.

Inne artykuły

W sprawie tymczasowego aresztowania osób w podeszłym wieku

06.11.2017

Zgodnie ze stanowiskiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, ani choroba, ani wiek nie stwarzają immunitetu wobec tymczasowego aresztowania. Jeżeli jednak władze decydują się na pozbawienie wolności, muszą sprostać obowiązkowi zapewnienia...

Prawo do grobu nie oznacza prawa do żądania ekshumacji pochowanych osób

31.10.2017

Niezależnie od tego czy prawo do grobu jest czy nie jest dobrem osobistym, spory żyjących dotyczące zmarłych trafiają i trafiać będą do sądów. Dziś zatem kilka akapitów o tym jaki skutek może mieć ustalenie prawa do grobu — czy może oznaczać...

Dać nadzieję na wolność

17.11.2017

Rozsiani po jednostkach penitencjarnych w Polsce, skazani na długie wyroki i dożywocie, sprawcy czynów, o których zwykle głośno w mediach – wielokrotni zabójcy. Nie są ujęci w statystykach, nie wiadomo, ilu ich dokładnie jest. Wiadomo natomiast...

Po śladach do przestępcy

20.11.2017

Na podstawie śladów butów jak po nitce do kłębka można dojść do sprawcy zdarzenia. Bo każde obuwie w trakcie użytkowania nabiera charakterystycznych cech. – Są to cechy indywidualne i niepowtarzalne. Na ich podstawie jesteśmy w stanie stwierdzić...

Czy zadatek może stać się zaliczką?

13.11.2017

Czy zadatek z umowy przedwstępnej może stać się zwrotną zaliczką? Kiedy można żądać zwrotu zadatku w podwójnej wysokości (lub zachowania otrzymanego zadatku)? Jaki jest okres przedawnienia roszczeń z umowy przedwstępnej? (wyrok Sądu Apelacyjnego...

Bądź na bieżąco

Subskrybuj nasz newsletter, a będziesz na bieżąco z nowymi ogłoszeniami i komunikatami;
o spadkach, zasiedzeniach nieruchomości, depozytach sądowych, terminach rozpraw, wyrokach.

Podaj swój e-mail i otrzymuj najnowsze ogłoszenia bezpośrednio na swoją skrzynkę pocztową.

Przesyłając swój adres e-mail, zgadzam się na przetwarzanie przez Fundację ProPublika - KRS 0000595424 - podanych przeze mnie danych osobowych (e-mail) w celu otrzymywania zamówionego Newslettera.
Przyjmuję do wiadomości, że podanie danych jest dobrowolne oraz że przysługuje mi prawo dostępu do ich treści oraz ich poprawiania.