Piątek 24 listopada 2017 Wydanie nr 3560

Zgubiły go odciski palców - pierwszy taki wyrok w Polsce

18.10.2016 / ebos/policja 997 Zgubiły go odciski palców - pierwszy taki wyrok w Polsce  

Zawodowy złodziej Tadeusz Jaskólski z Warszawy, przeszedł do historii polskiej jurysdykcji jako bohater (albo ofiara) pierwszej w Polsce rozprawy sądowej, w której zapadł wyrok skazujący oparty na dowodzie daktyloskopijnym.

W Warszawie w nocy z 16 na 17 maja 1925 r. włamano się do mieszkania nuncjusza apostolskiego monsignore Lauri. Złodziej, po wybiciu szyby okiennej, dostał się do środka i splądrował mieszkanie. Niewiele jednak musiał z niego wynieść, skoro watykański duchowny oszacował swoje straty jedynie na 50 zł.

Pewnie też machnąłby na całe to zdarzenie ręką, gdyby nie fakt, że jako obcokrajowiec, do tego papieski dyplomata, znajdował się pod szczególną ochroną naszych służb bezpieczeństwa. Na miejsce zdarzenia wezwano więc funkcjonariuszy ze stołecznego Urzędu Śledczego, którzy skrupulatnie zebrali odłamki szyby, uważnie im się przyglądając przez szkło powiększające. Na niektóre nanieśli za pomocą miękkiego pędzelka cynkowy proszek Schneidera (od nazwiska wynalazcy, Rudolfa Schneidera, urzędnika śledczego z Wiednia – przyp. J.Pac.), aby przylgnął do miejsc dotkniętych palcami ewentualnego włamywacza (pozostawiają one naturalne zatłuszczenia). Tym samym pędzelkiem usunęli nadmiar proszku, a na uzyskany odcisk palca nałożyli przezroczystą folię, utrwalając go w ten sposób. Na koniec kawałki folii zabezpieczyli papierem woskowym przed mechanicznymi uszkodzeniami i zebrany materiał dowodowy zabrali ze sobą do urzędu.

Dowody na biurku

W wydziale daktyloskopijnym Urzędu Śledczego pochylili się nad nimi eksperci. W pierwszej kolejności dokonali klasyfikacji znalezionych odcisków do jednej z trzech znanych już wówczas w kryminalistyce grup układu linii – łukowej, a następnie wprowadzili je do założonej kilka lat wcześniej kartoteki. Przechowywano w niej odciski linii papilarnych osób zatrzymanych przez Policję Państwową, poszukiwanych listami gończymi, a także niezidentyfikowanych zwłok.

W tym czasie policjanci śledczy i wywiadowcy zajmujący się rozpracowywaniem środowiska włamywaczy mieszkaniowych – znając już modus operandi sprawcy oraz narzędzia, jakimi się posługiwał – przystąpili do typowania potencjalnych sprawców. Wkrótce ich lista wraz z 50 załączonymi kartami daktyloskopijnymi oraz zdjęciami sygnalitycznymi znalazła się na biurkach ekspertów.

Po kilku dniach badań jeden z ekspertów wręczył nadkom. Zandbangowi, kierownikowi wydziału rozpoznawczego UŚ, kartę z danymi 23-letniego Tadeusza Jaskólskiego, zawodowego złodzieja, jak wówczas Policja określała przedstawicieli tej profesji. To jego odciski trzech palców rąk widniały na kawałku wybitej szyby okiennej. Jaskólskiego aresztowano.

Wyrok: niewinny

Choć dla policji i prokuratury zebrane dowody były ewidentne, włamywacz – być może poinstruowany przez swego obrońcę – nie miał wcale zamiaru przyznawać się do winy. Przed Sądem Okręgowym w Warszawie stanowczo zaprzeczał, że to jego ślady znaleziono na szybie. Prokuratura, niestety, dysponowała tylko tym jednym dowodem, a dla naszych sądów w tamtych latach ekspertyzy daktyloskopijne – w przypadku braku innych dowodów – nie mogły być podstawą do wydania wyroku skazującego. Podsądny Jaskólski został więc uniewinniony.

Oskarżenie założyło apelację i 4 grudnia 1925 r. odbyła się rozprawa. Sąd Apelacyjny pod przewodnictwem wiceprezesa P. Orłowskiego wezwał w charakterze świadka insp. Maurycego Sonnenberga, naczelnika stołecznego Urzędu Śledczego, oraz nadkom. Zandbanga, jako eksperta.

Inspektora Sonnenberga poproszono o przybliżenie celów i zadań wydziału daktyloskopijnego oraz oceny skuteczności w walce z przestępczością. Obrazowo opisał, na czym polega badanie linii papilarnych występujących w opuszkach palców rąk oraz w jaki sposób zabezpiecza się ich ślady pozostawione na różnych materiałach.

Odnosząc się do decyzji Sądu Okręgowego, odrzucającej ekspertyzę daktyloskopijną Urzędu Śledczego w sprawie Tadeusza Jaskólskiego, insp. Sonnenberg poinformował, że cały materiał daktyloskopijny znaleziony wówczas na miejscu zdarzenia przesłał do ponownej weryfikacji do Państwowego Urzędu Rozpoznawczego policji berlińskiej. Był to wówczas jeden z wiodących ośrodków na świecie zajmujących się tą dziedziną kryminalistyki.

Berlińscy eksperci również nie mieli uwag do ekspertyzy wykonanej przez naszych śledczych. Przy porównaniu odcisków znalezionych na szkle rozbitej szyby z autentycznymi odciskami palców Jaskólskiego ustalili ponad 100 punktów zgodnych. Na tej podstawie wydali jednomyślny werdykt, że ślady na szkle pozostawił nie kto inny, tylko Tadeusz Jaskólski.

Nauka górą

W obronie daktyloskopii przed Sądem Apelacyjnym wystąpił również nadkom. Zandbang, doskonały fachowiec z kilkuletnią praktyką, który w Urzędzie Śledczym na co dzień badał i weryfikował ślady linii papilarnych zebrane z różnego podłoża. Miał bogate doświadczenie i setki sporządzonych ekspertyz. Jego opinia dla wnoszącego skargę apelacyjną Urzędu Prokuratorskiego była więc bardzo istotna.

Nadkomisarz Zandbang posiadał, na szczęście, nie tylko bogatą wiedzę, ale i dar przekonywania. Już na wstępie swego wystąpienia stwierdził, że daktyloskopia we wszystkich cywilizowanych krajach odgrywa bardzo ważną rolę przy wykrywaniu przestępców i często skazujące wyroki sądów opiera wyłącznie na wynikach badań daktyloskopijnych. Niestety, w polskich sądach nie ma jeszcze takiej praktyki – dodał.

W sprawie Jaskólskiego – jak wyjaśnił – osobiście weryfikował materiał daktyloskopijny i z całą stanowczością może stwierdzić, że odciski palców na szybie są zupełnie identyczne z odciskami palców podsądnego. Poza identycznymi liniami papilarnymi, charakterystyczne są w tych odciskach także ślady blizn, które włamywacz ma na palcach.

Następnie głos zabrał podprokurator J. Kamiński, który w odczytanym akcie oskarżenia uznał Jaskólskiego za winnego zarzucanego mu czynu, domagając się dla niego kary 3 lat bezwzględnego pozbawienia wolności. W uzasadnieniu powołał się na opinie policyjnych ekspertów, stwierdzając, że negowanie wyników badań daktyloskopijnych – uznawanych przez cały świat kulturalny – byłoby równoznaczne z negowaniem w ogóle postępów nauki. Zacytował również fragment traktatu kryminalistycznego Edmonda Locarda (1877–1966), jednego z pionierów tej dziedziny nauki, dyrektora laboratorium technicznego policji w Lyonie, w którym uzasadniał on dwie zasady, wedle których daktyloskopia może służyć do wykrywania sprawców przestępstwa: niezmienność linii papilarnych oraz ich niepowtarzalność. Oznacza to – dowodził podprokurator Kamiński – że na całym świecie nie ma dwóch osobników z zupełnie identycznymi odciskami palców i towarzyszą one człowiekowi przez całe życie.

Obrońca oskarżonego adw. Korenfeld prosił natomiast sąd o uniewinnienie swego klienta, twierdząc, że daktyloskopia jest nauką młodą i niedostatecznie ścisłą.

Sąd Apelacyjny był jednak innego zdania, podzielił opinie oskarżenia, uznając winę Jaskólskiego za udowodnioną. Skazał go na trzy miesiące więzienia, ale po zaliczeniu aresztu śledczego uznał wyznaczoną mu karę za odbytą. Zawodowy złodziej Tadeusz Jaskólski miał więc powody do zadowolenia. Po pierwsze, znalazł się na wolności, a po drugie, przeszedł do historii polskiej jurysdykcji jako bohater (albo ofiara) pierwszej w Polsce rozprawy sądowej, w której zapadł wyrok skazujący oparty na dowodzie daktyloskopijnym.

Inne artykuły

W sprawie tymczasowego aresztowania osób w podeszłym wieku

06.11.2017

Zgodnie ze stanowiskiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, ani choroba, ani wiek nie stwarzają immunitetu wobec tymczasowego aresztowania. Jeżeli jednak władze decydują się na pozbawienie wolności, muszą sprostać obowiązkowi zapewnienia...

Prawo do grobu nie oznacza prawa do żądania ekshumacji pochowanych osób

31.10.2017

Niezależnie od tego czy prawo do grobu jest czy nie jest dobrem osobistym, spory żyjących dotyczące zmarłych trafiają i trafiać będą do sądów. Dziś zatem kilka akapitów o tym jaki skutek może mieć ustalenie prawa do grobu — czy może oznaczać...

Dać nadzieję na wolność

17.11.2017

Rozsiani po jednostkach penitencjarnych w Polsce, skazani na długie wyroki i dożywocie, sprawcy czynów, o których zwykle głośno w mediach – wielokrotni zabójcy. Nie są ujęci w statystykach, nie wiadomo, ilu ich dokładnie jest. Wiadomo natomiast...

Po śladach do przestępcy

20.11.2017

Na podstawie śladów butów jak po nitce do kłębka można dojść do sprawcy zdarzenia. Bo każde obuwie w trakcie użytkowania nabiera charakterystycznych cech. – Są to cechy indywidualne i niepowtarzalne. Na ich podstawie jesteśmy w stanie stwierdzić...

Czy zadatek może stać się zaliczką?

13.11.2017

Czy zadatek z umowy przedwstępnej może stać się zwrotną zaliczką? Kiedy można żądać zwrotu zadatku w podwójnej wysokości (lub zachowania otrzymanego zadatku)? Jaki jest okres przedawnienia roszczeń z umowy przedwstępnej? (wyrok Sądu Apelacyjnego...

Bądź na bieżąco

Subskrybuj nasz newsletter, a będziesz na bieżąco z nowymi ogłoszeniami i komunikatami;
o spadkach, zasiedzeniach nieruchomości, depozytach sądowych, terminach rozpraw, wyrokach.

Podaj swój e-mail i otrzymuj najnowsze ogłoszenia bezpośrednio na swoją skrzynkę pocztową.

Przesyłając swój adres e-mail, zgadzam się na przetwarzanie przez Fundację ProPublika - KRS 0000595424 - podanych przeze mnie danych osobowych (e-mail) w celu otrzymywania zamówionego Newslettera.
Przyjmuję do wiadomości, że podanie danych jest dobrowolne oraz że przysługuje mi prawo dostępu do ich treści oraz ich poprawiania.