Czwartek 17 sierpnia 2017 Wydanie nr 3461

Prawo wyboru waluty (art. 358 kc)

20.03.2017 / ebos Prawo wyboru waluty (art. 358 kc)  

Stare pytanie brzmi: czy można przegrać sprawę w sądzie jeśli ma się niewątpliwie rację? Oczywiście, że można, bo mieć rację to nie wszystko — przecież trzeba jeszcze umieć te racje prawidłowo przedstawić. Jak się okazuje można zmarnować szanse na pozytywne rozstrzygnięcie sporu nawet przez taki banał jak prawo wyboru waluty.


Zatem: czy i kiedy wierzyciel dochodzący należności od nierzetelnego (zagranicznego) dłużnika może żądać zapłaty w złotówkach, chociaż należność była opisana w walucie obcej? (wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 28 listopada 2016 r., sygn. akt I ACa 713/16).

Czeska spółka kupowała od polskiego przedsiębiorcy złom, zgodnie z (niesformalizowanymi) ustaleniami kontrahenci rozliczali się po części w złotówkach, po części w euro. Po zakończeniu współpracy Polak wyliczył swoje należności na 93 tys. euro i 66 tys. złotych, czeska s.r.o. potwierdziła saldo, a następnie zapłaciła 18 tys. euro. Po jakimś czasie polski przedsiębiorca wezwał kontrahenta do zapłaty 75 tys. euro, aby następnie dokonać swojej cesji wierzytelności na rzecz innej (czeskiej) spółki; kontrahent zapłacił cesjonariuszowi kolejne 17 tys. euro…

…a Polak pozwał s.r.o. o 262 tys. złotych tytułem należności za sprzedany złom, przy czym roszczenie to dotyczyło wyłącznie tej części wynagrodzenia, która była wyrażona w euro — bo (jak podano w pozwie) kwota wyrażona w euro (93 tys. minus 18 tys. minus 17 tys. euro) została przeliczona w pozwie na złotówki.


art. 358 kodeksu cywilnego (w brzmieniu po 8 września 2016 r.)
§ 1. Jeżeli przedmiotem zobowiązania podlegającego wykonaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej, dłużnik może spełnić świadczenie w walucie polskiej, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe będące źródłem zobowiązania lub czynność prawna zastrzega spełnienie świadczenia wyłącznie w walucie obcej.
§ 2. Wartość waluty obcej określa się według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia wymagalności roszczenia, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe lub czynność prawna zastrzega inaczej.
§ 3. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia w walucie polskiej według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia, w którym zapłata jest dokonywana.

Sąd I instancji powództwo oddalił: powodowi nie przysługuje roszczenie wyrażone w walucie polskiej, bowiem wierzytelność została wyrażona w euro — zaś powód nie ma prawa wyboru waluty (art. 358 kc). Co więcej skoro przedsiębiorca (cedent) dokonał cesji wierzytelności na osobę trzecią, to sporna wierzytelność przeszła na nabywcę — zatem powód w ogóle nie ma podstaw do domagania się zapłaty.

W apelacji powód podnosił, że przecież rozliczenie było wyrażone i w złotówkach, i w euro — a strony miały swobodę uregulowania rozwiązań umownych — zatem art. 358 kc nie miał zastosowania, zaś co do cesji to sąd nie zauważył, że umowa cesji wierzytelności rozwiązała się po upływie 180 dni.

Sąd II instancji potwierdził, że zarzuty odnoszące się do cesji wierzytelności okazały się trafne, jednak niewystarczające — przeniesiona wierzytelność faktycznie wróciła do powoda, co jednak nie miało wpływu na ocenę całości sporu.

Wynikające z art. 358 par. 1 kc prawo wyboru waluty przysługuje wyłącznie dłużnikowi. Przysługujące wierzycielowi prawo (art. 358 par. 2 kc w brzmieniu sprzed nowelizacji) ogranicza się do kursu przeliczenia waluty z dnia dokonania zapłaty (nie zaś z daty wymagalności roszczenia) — pod warunkiem, że dłużnik wybierze spłatę w złotówkach.

Skoro zatem polski i czeski kontrahent cały czas rozliczali się częściowo w euro, a częściowo w PLN, saldo zostało uzgodnione (na propozycję polskiego przedsiębiorcy) w ten sam sposób, a później powód wezwał pozwanego do zapłaty należności w euro, w euro dłużnik zapłacił część należności. Oznacza to, że wynagrodzenie należne powodowi zostało określone w euro, zatem nie mógł skutecznie dochodzić zapłaty należności w walucie polskiej (zwłaszcza, że nawet w pozwie pojawiło się stwierdzenie, że spór dotyczy części długu wyrażonej w euro).

Strony mogły zastrzec prawo wyboru waluty także na rzecz wierzyciela, przy czym taka czynność prawna — co istotne w świetle braku sformalizowania zasad współpracy — mogła być dokonana w sposób dorozumiany (art. 60 kc) — ale powód nie tylko nie dowiódł takiej okoliczności, ale i podniósł to twierdzenie dopiero w apelacji, zatem twierdzenia takie są spóźnione (prekluzja dowodowa, art. 381 kpc).

Reasumując: to jest ten ciekawy przypadek, kiedy niewątpliwie powód mógł mieć rację, ale proces przegrał, ponieważ zamiast trzymać się litery prawa i ustaleń, postanowił ułatwić sobie życie.

Olgierd Rudak - Czasopismo Lege Artis

Inne artykuły

Karalne niezawiadomienie o przestępstwie na szkodę dziecka

31.07.2017

Ważna zmiana w Kodeksie Karnym. Zmiana, która zacznie obowiązywać od 13 lipca br., nakłada na każdego obywatela prawny obowiązek zawiadomienie organów ścigania o przestępstwie na szkodę dziecka. Do tej pory był to tylko tzw. obowiązek społeczny...

Zbrodnia i kara po polsku

28.07.2017

"Im później się przychodzi po poradę prawną - czyli im dalej jest posunięte postępowanie - tym mniej jest opcji. Zdarza się, że ktoś przychodzi do mnie, gdy zapadł prawomocny wyrok w jego sprawie. Wtedy nie mogę już nic zrobić - a wcześniej było...

Grzywna za wycenę własnego mieszkania bez uprawnień?

10.08.2017

Kto bez uprawnień zawodowych w zakresie szacowania nieruchomości dokonuje określenia wartości nieruchomości lub trwale związanych z nieruchomością maszyn lub urządzeń, podlega karze grzywny w wysokości do 50 000 zł. Czy wiecie że… jeśli...

Czy odmowa zatrudnienia córki działacza partyjnego oznacza dyskryminację w zatrudnieniu?

24.07.2017

Lipiec mamy dość gorący politycznie, gdzie „córka leśnika” jest tylko skromną anegdotą. Warto jednak prześledzić losy sporu, który sprowadza się do prostego pytania: czy odmowa zatrudnienia w urzędzie stanowi dyskryminację w zatrudnieniu — jeśli...

Bądź na bieżąco

Subskrybuj nasz newsletter, a będziesz na bieżąco z nowymi ogłoszeniami i komunikatami;
o spadkach, zasiedzeniach nieruchomości, depozytach sądowych, terminach rozpraw, wyrokach.

Podaj swój e-mail i otrzymuj najnowsze ogłoszenia bezpośrednio na swoją skrzynkę pocztową.

Przesyłając swój adres e-mail, zgadzam się na przetwarzanie przez Fundację ProPublika - KRS 0000595424 - podanych przeze mnie danych osobowych (e-mail) w celu otrzymywania zamówionego Newslettera.
Przyjmuję do wiadomości, że podanie danych jest dobrowolne oraz że przysługuje mi prawo dostępu do ich treści oraz ich poprawiania.