Czwartek 23 listopada 2017 Wydanie nr 3559

Ustna umowa pożyczki

13.09.2017 / ebos Ustna umowa pożyczki  

Czy ustna umowa pożyczki jest ważna — a zwłaszcza czy pożyczkobiorca może być zobowiązany do zwrotu pieniędzy pożyczonych „na gębę”? Czy dowodem może być zapisana w kalendarzu pożyczkodawcy notatka — podpisana przez pożyczającego? (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 31 maja 2017 r., sygn. akt VI ACa 1959/15).

Powód wniósł o zasądzenie 80 tys. złotych z odsetkami w wysokości 15% rocznie tytułem zwrotu pożyczonych pieniędzy. Powód pożyczył najpierw 30 tys. złotych — nie spisano umowy pożyczki — a nieco później 7 tys. i 43 tys. złotych — tym razem w terminarzu powoda zapisano kwoty i daty (ręką powoda), zaś pozwany dopisał „15% rocznie” i podpisał notatkę.

Zdaniem pozwanego powództwo opierało się o zmanipulowane notatki, żadna umowa pożyczki nie została zawarta, zaś żądanie dotyczy różnych kwot (raz 800 tys., później 120 tys., a wreszcie 80 tys. złotych), co świadczy, że roszczenie jest wyssane z palca. Zdaniem pozwanego notatki „prawdopodobnie” dotyczyły zakupu przez niego nieruchomości, zaprzeczał też swego autorstwa notatki.

art. 720 par. 2 kc (w brzmieniu od 8 września 2016 r.)
Umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej.
art. 720 par. 2 kc (w brzmieniu przed 8 września 2016 r.)
Umowa pożyczki, której wartość przenosi pięćset złotych, powinna być stwierdzona pismem.

Sąd I instancji uznał, że stanowisko pozwanego jest niekonsekwentne — nie wiadomo dlaczego swoje notatki miałby zapisywać w kalendarzu pozwanego ani też o jaką nieruchomość miało chodzić; nie wyjaśnił też co zatem miało znaczyć „15% rocznie” — zatem nie można dać mu wiary (art. 3 kpc).

Treść notatki stanowiła potwierdzenie ustnej umowy pożyczki. Taka notatka jest dokumentem prywatnym (art. 245 kpc) oraz pismem uprawdopodabniającym dokonanie czynności prawnej, dla której zastrzeżono formę pisemną pod rygorem dowodowym (art. 74 par. 2 kc w zw. z art. 720 par. 2 kc). Dlatego podpis złożony wyłącznie przez pożyczkobiorcę oraz sporządzenie dokumentu wyłącznie w jednym egzemplarzu nie może posłużyć do podważenia ważności zawartej umowy pożyczki — bo forma pisemna umowy pożyczki nie jest zastrzeżona pod rygorem nieważności.

art. 74 par 2 kc (w brzmieniu przed 8 września 2016 r.)
Jednakże mimo niezachowania formy pisemnej przewidzianej dla celów dowodowych, dowód ze świadków lub dowód z przesłuchania stron jest dopuszczalny, jeżeli obie strony wyrażą na to zgodę, jeżeli żąda tego konsument w sporze z przedsiębiorcą albo jeżeli fakt dokonania czynności prawnej będzie uprawdopodobniony za pomocą pisma.

W apelacji pozwany podniósł m.in., iż swobodne wpisy w notatniku nie mogą dowodzić zawarcia umowy pożyczki — bo to powód dopisał swoje rzeczy do daty napisanej przez pozwanego, a to dla stworzenia pozorów udzielenia pożyczki.

Sąd II instancji co do zasady nie podzielił argumentacji pozwanego: ustna umowa pożyczki jest co do zasady ważna, zaś niezachowanie formy pisemnej skutkuje ograniczeniami dowodowymi (art. 74 par. 1 kc), jednak zakaz dowodowy nie jest bezwzględny — m.in. dowodem może być uprawdopodobnienie czynności za pomocą pisma.

Dowodem takim może być jakikolwiek, sporządzony przez kogokolwiek dokument pisemny, którego treść uzasadnia prawdopodobieństwo dokonania czynności prawnej, nawet jeśli faktu tego nie stwierdza. Dokument taki nie musi być podpisany, a uprawdopodobnienie może być wyłącznie pośrednie, wynikać np. z notatki, zapisku, etc.

Oznacza to, że uczyniona przez powoda — ale podpisana przez pozwanego — notatka w terminarzu uprawdopodabnia fakt udzielenia pożyczki i jej wysokości, z tą różnicą, że wyłącznie co do kwoty 50 tys. złotych. Zdaniem sądu II instancji skuteczne okazało się zaprzeczenie pozwanego, iż dodatkowa kwota 30 tys. złotych została dopisana przez powoda, w innym (późniejszym) czasie i pod inną datą — zaś powód (reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika) nie przedstawił dowodu, że było inaczej (art. 6 kc).

Olgierd Rudak - Czasopismo Lege Artis

Inne artykuły

W sprawie tymczasowego aresztowania osób w podeszłym wieku

06.11.2017

Zgodnie ze stanowiskiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, ani choroba, ani wiek nie stwarzają immunitetu wobec tymczasowego aresztowania. Jeżeli jednak władze decydują się na pozbawienie wolności, muszą sprostać obowiązkowi zapewnienia...

Prawo do grobu nie oznacza prawa do żądania ekshumacji pochowanych osób

31.10.2017

Niezależnie od tego czy prawo do grobu jest czy nie jest dobrem osobistym, spory żyjących dotyczące zmarłych trafiają i trafiać będą do sądów. Dziś zatem kilka akapitów o tym jaki skutek może mieć ustalenie prawa do grobu — czy może oznaczać...

Dać nadzieję na wolność

17.11.2017

Rozsiani po jednostkach penitencjarnych w Polsce, skazani na długie wyroki i dożywocie, sprawcy czynów, o których zwykle głośno w mediach – wielokrotni zabójcy. Nie są ujęci w statystykach, nie wiadomo, ilu ich dokładnie jest. Wiadomo natomiast...

Po śladach do przestępcy

20.11.2017

Na podstawie śladów butów jak po nitce do kłębka można dojść do sprawcy zdarzenia. Bo każde obuwie w trakcie użytkowania nabiera charakterystycznych cech. – Są to cechy indywidualne i niepowtarzalne. Na ich podstawie jesteśmy w stanie stwierdzić...

Czy zadatek może stać się zaliczką?

13.11.2017

Czy zadatek z umowy przedwstępnej może stać się zwrotną zaliczką? Kiedy można żądać zwrotu zadatku w podwójnej wysokości (lub zachowania otrzymanego zadatku)? Jaki jest okres przedawnienia roszczeń z umowy przedwstępnej? (wyrok Sądu Apelacyjnego...

Bądź na bieżąco

Subskrybuj nasz newsletter, a będziesz na bieżąco z nowymi ogłoszeniami i komunikatami;
o spadkach, zasiedzeniach nieruchomości, depozytach sądowych, terminach rozpraw, wyrokach.

Podaj swój e-mail i otrzymuj najnowsze ogłoszenia bezpośrednio na swoją skrzynkę pocztową.

Przesyłając swój adres e-mail, zgadzam się na przetwarzanie przez Fundację ProPublika - KRS 0000595424 - podanych przeze mnie danych osobowych (e-mail) w celu otrzymywania zamówionego Newslettera.
Przyjmuję do wiadomości, że podanie danych jest dobrowolne oraz że przysługuje mi prawo dostępu do ich treści oraz ich poprawiania.