Wtorek 23 stycznia 2018 Wydanie nr 3620

Ustna umowa pożyczki

13.09.2017 / ebos Ustna umowa pożyczki  

Czy ustna umowa pożyczki jest ważna — a zwłaszcza czy pożyczkobiorca może być zobowiązany do zwrotu pieniędzy pożyczonych „na gębę”? Czy dowodem może być zapisana w kalendarzu pożyczkodawcy notatka — podpisana przez pożyczającego? (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 31 maja 2017 r., sygn. akt VI ACa 1959/15).

Powód wniósł o zasądzenie 80 tys. złotych z odsetkami w wysokości 15% rocznie tytułem zwrotu pożyczonych pieniędzy. Powód pożyczył najpierw 30 tys. złotych — nie spisano umowy pożyczki — a nieco później 7 tys. i 43 tys. złotych — tym razem w terminarzu powoda zapisano kwoty i daty (ręką powoda), zaś pozwany dopisał „15% rocznie” i podpisał notatkę.

Zdaniem pozwanego powództwo opierało się o zmanipulowane notatki, żadna umowa pożyczki nie została zawarta, zaś żądanie dotyczy różnych kwot (raz 800 tys., później 120 tys., a wreszcie 80 tys. złotych), co świadczy, że roszczenie jest wyssane z palca. Zdaniem pozwanego notatki „prawdopodobnie” dotyczyły zakupu przez niego nieruchomości, zaprzeczał też swego autorstwa notatki.

art. 720 par. 2 kc (w brzmieniu od 8 września 2016 r.)
Umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej.
art. 720 par. 2 kc (w brzmieniu przed 8 września 2016 r.)
Umowa pożyczki, której wartość przenosi pięćset złotych, powinna być stwierdzona pismem.

Sąd I instancji uznał, że stanowisko pozwanego jest niekonsekwentne — nie wiadomo dlaczego swoje notatki miałby zapisywać w kalendarzu pozwanego ani też o jaką nieruchomość miało chodzić; nie wyjaśnił też co zatem miało znaczyć „15% rocznie” — zatem nie można dać mu wiary (art. 3 kpc).

Treść notatki stanowiła potwierdzenie ustnej umowy pożyczki. Taka notatka jest dokumentem prywatnym (art. 245 kpc) oraz pismem uprawdopodabniającym dokonanie czynności prawnej, dla której zastrzeżono formę pisemną pod rygorem dowodowym (art. 74 par. 2 kc w zw. z art. 720 par. 2 kc). Dlatego podpis złożony wyłącznie przez pożyczkobiorcę oraz sporządzenie dokumentu wyłącznie w jednym egzemplarzu nie może posłużyć do podważenia ważności zawartej umowy pożyczki — bo forma pisemna umowy pożyczki nie jest zastrzeżona pod rygorem nieważności.

art. 74 par 2 kc (w brzmieniu przed 8 września 2016 r.)
Jednakże mimo niezachowania formy pisemnej przewidzianej dla celów dowodowych, dowód ze świadków lub dowód z przesłuchania stron jest dopuszczalny, jeżeli obie strony wyrażą na to zgodę, jeżeli żąda tego konsument w sporze z przedsiębiorcą albo jeżeli fakt dokonania czynności prawnej będzie uprawdopodobniony za pomocą pisma.

W apelacji pozwany podniósł m.in., iż swobodne wpisy w notatniku nie mogą dowodzić zawarcia umowy pożyczki — bo to powód dopisał swoje rzeczy do daty napisanej przez pozwanego, a to dla stworzenia pozorów udzielenia pożyczki.

Sąd II instancji co do zasady nie podzielił argumentacji pozwanego: ustna umowa pożyczki jest co do zasady ważna, zaś niezachowanie formy pisemnej skutkuje ograniczeniami dowodowymi (art. 74 par. 1 kc), jednak zakaz dowodowy nie jest bezwzględny — m.in. dowodem może być uprawdopodobnienie czynności za pomocą pisma.

Dowodem takim może być jakikolwiek, sporządzony przez kogokolwiek dokument pisemny, którego treść uzasadnia prawdopodobieństwo dokonania czynności prawnej, nawet jeśli faktu tego nie stwierdza. Dokument taki nie musi być podpisany, a uprawdopodobnienie może być wyłącznie pośrednie, wynikać np. z notatki, zapisku, etc.

Oznacza to, że uczyniona przez powoda — ale podpisana przez pozwanego — notatka w terminarzu uprawdopodabnia fakt udzielenia pożyczki i jej wysokości, z tą różnicą, że wyłącznie co do kwoty 50 tys. złotych. Zdaniem sądu II instancji skuteczne okazało się zaprzeczenie pozwanego, iż dodatkowa kwota 30 tys. złotych została dopisana przez powoda, w innym (późniejszym) czasie i pod inną datą — zaś powód (reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika) nie przedstawił dowodu, że było inaczej (art. 6 kc).

Olgierd Rudak - Czasopismo Lege Artis

Inne artykuły

Umrzeć w więzieniu

04.01.2018

Dożywotnie pozbawienie wolności jest karą szczególną, orzekaną m.in. za najbardziej brutalne odebranie życia. W populacji więźniów odbywających takie wyroki można wyróżnić specyficzne grupy. Są to młodociani, skazani na dożywocie mimo swojego...

Deportowanym do Polski karę przeliczamy od nowa

03.01.2018

W jednostkach penitencjarnych przebywa 836* osadzonych deportowanych z innych krajów. Zgodnie z przepisami o transferach osób skazanych obowiązującymi od 5 grudnia 2016 r., do naszych więzień przyjeżdżają Polacy, odbywający karę pozbawienia...

Skazani za przemoc w rodzinie

22.01.2018

Większość wyróżnia przekonanie, że w więzieniu znaleźli się przez pomyłkę. Zachowania, które podejmują w swojej rodzinie, uważają nie za przestępstwa, ale za rodzinny konflikt, wewnętrzną sprawę, w którą ktoś się wmieszał. Państwo się wmieszało...

Do 5 lat za cofanie licznika i brak badań po wymianie licznika

14.01.2018

Kto zmienia wskazanie licznika przebiegu całkowitego pojazdu mechanicznego lub ingeruje w prawidłowość jego pomiaru podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Krótko i na temat: w serwisie Rządowego Centrum Legislacji pojawił...

Obowiązkowy kask na nartach i snowboardzie

27.12.2017

Jeśli Mikołaj przyniósł narty lub deskę, warto, by skoczył szybko po kask, ponieważ dzieci i młodzież do ukończenia 16 roku życia mają obowiązek stosowania kasku na stoku narciarskim i snowboardzie — zaś niedopilnowanie tej powinności przez...

Bądź na bieżąco

Subskrybuj nasz newsletter, a będziesz na bieżąco z nowymi ogłoszeniami i komunikatami;
o spadkach, zasiedzeniach nieruchomości, depozytach sądowych, terminach rozpraw, wyrokach.

Podaj swój e-mail i otrzymuj najnowsze ogłoszenia bezpośrednio na swoją skrzynkę pocztową.

Przesyłając swój adres e-mail, zgadzam się na przetwarzanie przez Fundację ProPublika - KRS 0000595424 - podanych przeze mnie danych osobowych (e-mail) w celu otrzymywania zamówionego Newslettera.
Przyjmuję do wiadomości, że podanie danych jest dobrowolne oraz że przysługuje mi prawo dostępu do ich treści oraz ich poprawiania.